فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: شوری خاک مشکل روزافزون خاک‌های کشاورزی بوده و حضور قارچ‌های مایکوریزا با برقراری همزیستی با ریشه‌ی بسیاری از گیاهان از طریق بهبود رشد گیاه، تحمل آنها را در برابر شوری افزایش می‌دهند. علاوه بر این قارچ مایکوریزا از طریق دو مکانیسم اصلی تثبیت فیزیکی با به دام انداختن ذرات انفرادی خاک به وسیله شبکه‌های گسترده هیف و تثبیت شیمیایی توسط ترشحات چسب مانند به پایداری خاکدانه‌ها کمک می‌کند. هدف این مطالعه مقایسه‌ی تأثیر ریشه‌های گیاهان شبدر با نام علمی Terifoliom alexandrinum L.، پیاز با نام علمی Allium cepa L. و جعفری با نام علمی Petrocelinum crispum L. با حضور و بدون حضور قارچ مایکوریزا تحت شوری خاک بر روی ثبات خاکدانه‌ها بود.مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر قارچ مایکوریزا و سطوح مختلف شوری بر ویژگی های مورفولوژیک، غلظت عناصر‌غذایی و ثبات خاکدانه‌های خاک در سه گیاه شبدر، جعفری و پیاز آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار به صورت گلدانی در گلخانه دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان در سال ۱۳۹۷ انجام گرفت. فاکتورهای آزمایشی شامل قارچ مایکوریزا در دو سطح (عدم تلقیح با مایکوریزا (NM)، تلقیح با مایکوریزا (M))، شوری در سه سطح (dS m-1 ۱ (S1)، ‌ dS m-1 ۳ (S2) و ‌ dS m-1۶ (S3)) و سه گونه گیاه (شبدر (TA)، جعفری (PC) و پیاز (AC)) بود. یافته‌ها: بر اساس نتایج به دست آمده تنش شوری باعث کاهش معنی‌دار شاخص‌های رشدی و درصد کلنیزاسیون گیاهان گردید اما تلقیح با قارچ مایکوریزا سبب افزایش معنی‌دار شاخص‌های فوق گردید. تنش شوری در گیاهان شبدر، جعفری و پیاز به ترتیب باعث کاهش وزن خشک اندام‌هوایی به میزان ۳۱ و ۳۵ و ۹۶ درصدگردید، اما این فاکتور در گیاهان میکویزایی نسبت به تیمارهای غیر مایکوریزایی آن‌ها به ترتیب 69، 67 و 93 درصد افزایش نشان داد. میزان افزایش وزن ماده خشک ریشه این سه گیاه مایکوریزایی نسبت به غیر مایکوریزایی آن‌ها به ترتیب یاد شده 65، 65 و 93 درصد بود. همچنین تنش شوری باعث کاهش معنی‌دار در جذب غلظت عناصر پرمصرف (فسفر و پتاسیم) و عناصر کم مصرف (آهن، روی و مس) گردید در صورتی که غلظت عنصر سدیم افزایش معنی‌داری یافت. تیمار قارچ مایکوریزا موجب افزایش معنی‌دار غلظت فسفر در سه گیاه شبدر جعفری و پیاز به میزان ۲۶، ۲۷ و ۴۱ درصد گردید در حالی که تنش شوری غلظت فسفر را در سه گیاه فوق به میزان ۲۲، ۲۴ و ۲۶ درصد کاهش داد. تلقیح مایکوریزایی سبب افزایش ۶، ۱۲ و ۶۶ درصد آهن به ترتیب در سه گیاه فوق گردید. بررسی نتایج نشان داد که بیشترین میزان پایداری خاکدانه‌ در گیاهان شبدر، جعفری و پیاز با میانگین 81/0، 75/0 و 93/0 میلی‌متر در تیمار مایکوریزایی با شوری کم و کمترین میزان پایداری خاکدانه‌ با میانگین 41/0، 39/0 و 35/0 میلی‌متر در تیمار غیر مایکوریزایی با شوری زیاد بدست آمد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج این تحقیق مشاهده شد که تنش شوری بر ویژگی‌های رشدی و جذب عناصر‌غذایی سه گیاه شبدر، جعفری و پیاز اثر منفی می‌گذارد اما تلقیح گیاهان فوق با قارچ مایکوریزا تا حد زیادی از این اثرات منفی تنش شوری می‌کاهد. همچنین اثرات منفی تنش شوری بر پایداری خاکدانه در تیمارهای مایکوریزایی کمتر از تیمارهای غیرمایکوریزایی بود. در بین گیاهان مورد مطالعه، بیشترین میزان پایداری خاکدانه در شرایط تلقیح قارچ مایکوریزا، مربوط به گیاه پیاز بود و کمترین میزان پایداری خاکدانه‌ در گیاه جعفری دیده شد. با بررسی نتایج مشاهد شد گیاه پیاز که وابستگی مایکوریزایی بیشتری به قارچ دارد می‌تواند باعث افزایش بیشتر میزان پایداری خاکدانه‌ها گردند. بدین ترتیب می‌توان با کاربرد قارچ مایکوریزا، بخصوص در خاک‌های شور، پایداری خاکدانه‌ها را افزایش داد و در نتیجه آن باعث بهبود کیفیت وسایر ویژگی‌های فیزیکی خاک گردید.