تحلیل خرده گفتمانهای رایج در بین همسران با هدف حفظ تعادل حیاتی: مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان " فرکلاف"
نویسندگان
1 استادیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران . ایران
doi
10.22054/qccpc.2026.90371.3577چکیده
پژوهش حاضر به منظور بررسی و تحلیل خرده گفتمانهای رایج در بین همسران که به منظور حفظ تعادل حیاتی به کار بسته میشوند، صورت گرفته روش: روش پژوهش کیفی، و در چهارچوب تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف بود. جامعه مورد پژوهش را مردان متأهل (25تا 45) ساله ساکن شهر تهران (در سال 1403) تشکیل دادند. شیوه نمونه گیری، به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از نظر نوع نگارش نسبت به موضوع پژوهش – تعادل خانواده و سازوکارهای ترجیحی افراد- بود. بر اساس اصل اشباع نظری، تعداد یازده مشارکت کننده انتخاب و در پژوهش شرکت داده شدند. و به منظور افزایش غنای پژوهش و دستیابی به دادههای مد نظر، از مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد و به منظور تجزیه و تحلیل دادهها، از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف استفاده شد. نتایج تحلیل گفتمان زوجین در خصوص حفظ تعادل حیاتی نشان میدهد که در حالت کلی میتوان گفتمانهای موجود را در دو گروه گفتمانهای تعادل بخش (با خرده گفتمانهای مدارا، سازش، مراجعه به متخصص و افراد ذی صلاح، مذاکره منطقی، بازنگری در موقعیتهای تعادلی، جبران) و گفتمانهای انحرافی (با خرده گفتمانهای تهدید به طلاق، تظاهر به خیانت، کناره گیری فیزیکی، کناره گیری عاطفی، برخورد فیزیکی، کنترل گری مفرط، عمل وارونه، دادن وعدههای خلاف واقع و مثلث سازی)، طبقه بندی کرد. همچنین سه گفتمان هژمون سنت گرایی، تجددگرایی، و اصول گرایی دینی به عنوان گفتمانهای غالب بر فضای جامعه مورد تحلیل قرار گرفت و در نهایت گفتمان اصول گرایی دینی به عنوان مفیدترین و کاربردیترین گفتمان در حوزه روابط زوجی شناسایی شد.