فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به مزایای حس ‌مکان برای فرد و جامعه، رو به رشد بودن روند سالمندی در ایران، اهمیت حضور آنان در فضاهای شهری به عنوان سرمایه‌ی اجتماعی و تاثیر محیط بر سطح عملکردی‌ و حس‌ مکان آنان توجه به ترجیحات محیطی این گروه جمعیتی حائز اهمیت است. هدف این پژوهش، بهبود رابطه مکان و سالمندان و شناسایی عوامل موثر بر شکل‌گیری حس مکان سالمندان است. تحقیق حاضر در چارچوب روش‌شناسی کیفی و از نوع تحلیل محتوی است. داده‌ها با کمک تکنیک مصاحبه‌ی عمیق نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شده و حجم نمونه با اشباع نظری مشارکت کنندگان مشخص شده است. مورد پژوهش در تحقیق میدان راه‌آهن تهران است؛ این میدان به عنوان پلازای ساختمان تاریخی راه‌آهن و یکی از دروازه‌های کلیدی پایتخت ایران، در منطقه‌ی 16 شهرداری تهران واقع شده است. داده‌های گردآوری شده در قالب 19 شناسه، 5 مفهوم و 3 مقوله کدگذاری شده‌اند. مقولات شامل ارتباط با مردم، کارایی فضا و هویت‌مندی فضا می‌باشند. مفاهیم عمده نیز عبارتند از: جامعه‌ی استفاده کننده از فضا، مدیریت فضا، امکانات و تسهیلات فضا، انسجام فضایی و پیشینه‌ی فضا. نتایج این پژوهش نیز نشان داد که نگاه سالمندان تنها به کالبد فضا محدود نیست و استفاده‌کنندگان از فضا نیز بر حس مکان آن‌ها تاثیر می‌گذارند. همچنین مدل پیشنهادی این تحقیق می‌تواند راهنمایی برای طراحان و برنامه‌ریزان شهری باشد تا با توجه به شناسه‌های استخراج شده، بر حس مکان این گروه جمعیتی تاثیر مثبت گذارند.