بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک گندم

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات علوم زراعی باغی، مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی،

2 دانشجو دکترای گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان

3 دانشجو دکترای گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان

doi
10.22034/saps.2021.44393.2630
چکیده

اهداف: این آزمایش به‌منظور بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک چهار رقم گندم انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمایش به صورت کرت‌های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه‌صنعتی اصفهان انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل دو رژیم‌آبیاری (آبیاری 100 و 50 درصد نیاز آبی گیاه به‌ترتیب برای شرایط بدون‌تنش و تنش‌خشکی)، دو سطح کود‌نیتروژن (مقدار موجود در خاک و استفاده از 150 کیلوگرم اوره در هکتار) و ارقام گندم (پیشتاز، بهار، سپاهان و استار) بود. یافته‌ها: تنش خشکی با کاهش محتوای کلروفیل a، b، کاروتنوییدها و محتوای نسبی آب برگ و همچنین افزایش میزان نشت‌یونی سبب کاهش معنی‌دار عملکرد‌دانه و عملکرد‌زیست توده شد. استفاده از نیتروژن در شرایط آبیاری بدون تنش، عملکرد دانه و عملکرد زیست توده را به طور معنی‌داری افزایش داد ولی در شرایط تنش خشکی سبب افزایش زیست توده و کاهش عملکرد دانه شد. در این آزمایش رقم پیشتاز بیشترین عملکرد دانه (4710 کیلوگرم در هکتار)، و رقم استار بیشترین میزان زیست‌توده (11639 کیلوگرم در هکتار) را داشتند. همچنین بیشترین عملکرد دانه و زیست توده در کلیه ارقام در تیمار آبیاری بدون‌تنش و استفاده از نیتروژن مشاهده شد.نتیجه‌گیری: استفاده از نیتروژن جهت افزایش عملکرد وابسته به میزان آب در دسترس گیاه می‌باشد و در شرایط تنش خشکی استفاده از نیتروژن نه تنها راهکار مناسبی جهت کاهش تاثیر تنش و کاهش عملکرد ناشی از آن نیست بلکه سبب تشدید تنش و کاهش عملکرد‌دانه در ارقام گندم مورد مطالعه شد.