مطالعه پدیدارشناسانه افت تحصیلی مبتنی بر تجارب زیسته دانشجویان مقطع کارشناسی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه از دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22054/qccpc.2025.80590.3335
چکیده

رسالت اصلی دانشگاه با درنظر گرفتن نقش محوری آن در رشد و تعالی جامعه، تلاش برای ارتقاء تحصیلی و پیشگیری یا مداخله در مشکلات و چالش‌های تحصیلی دانشجویان است. هدف این مطالعه، واکاوی پدیدارشناسانه افت تحصیلی مبتنی بر تجارب زیسته دانشجویان مقطع کارشناسی بود. روش تحقیق در این پژوهش باتوجه‌به ماهیت تحقیق، کیفی و مشارکت‌کنندگان در این پژوهش، دانشجویان مشروطی دانشگاه علامه طباطبائی تهران بوده که طبق قاعده اشباع نظری 16 نفر مورد مصاحبه قرار گرفتند و داده‌ها با رویکرد تحلیل مضمون و روش کلایزی تحلیل و در کل ۲۵۶ مضمون استخراج شد که با توجه به اشتراک معانی و مفاهیم و 17 مقوله اصلی و 88 مقوله فرعی مقوله‌بندی شدند. به‌منظور فهم جامع و کابردی‌تر، مقوله‌های اصلی در چهار دسته‌بندی کلی: ۱) عوامل مؤثر در افت تحصیلی؛ ۲) بایسته‌های پیشگیرانه در افت تحصیلی؛ ۳) مداخلات مؤثر در افت تحصیلی و ۴) پیامدهای افت تحصیلی، گروه‌بندی شدند. تمامی مضامین در یک مضمون هسته‌ای با عنوان؛ "افت تحصیلی پدیده ای چندبعدی از گسست تعلق تحصیلی-هویتی است که دانشجو ارتباط معنادار خود را با فرآیند یادگیری، نظام آموزشی، چشم انداز آینده و شبکه حمایتی خانواده و جامعه از دست می دهد" سازماندهی شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، نظام آموزشی مستلزم عبور از نگاه تک‌بعدی و اتخاذ رویکردی نظام‌مند است تا با ایجاد و تقویت «حس تعلّق تحصیلی-هویتی» در دانشجویان به بازسازی ارتباط دانشجو با خود، دانشگاه، آینده و خانواده بپردازند.