عوامل شکلگیری دوستیها و روابط پیش از ازدواج دختران و پسران: یک مطالعه کیفی فراترکیب
نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) قم
2 دانش آموخته مشاوره موسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت قم
doi
10.22054/qccpc.2025.85187.3438چکیده
در دهههای اخیر، روابط پیش از ازدواج به یکی از چالشهای مهم جامعه ایرانی تبدیل شده است. اسلام به عنوان دین جامع، ضمن به رسمیت شناختن نیازهای طبیعی انسان، چارچوبهای مشخصی را برای روابط بین دو جنس تعیین کرده و روابط خارج از این چارچوب را نامشروع میداند. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقهبندی عوامل مؤثر بر شکلگیری روابط دوستی پیش از ازدواج در ایران، با روش فراترکیب کیفی انجام شده است. در این راستا، ۱۸ مقاله علمی مرتبط مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. یافتههای پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر روابط پیش از ازدواج را میتوان در سه مقوله اصلی طبقهبندی کرد: ۱) عوامل فردی (شامل ابعاد گرایشی، بینشی و روانشناختی)؛ ۲) عوامل خانوادگی (شامل فضای درونی، نظارتگری و سبک تربیتی)؛ و ۳) عوامل اجتماعی (شامل عوامل فرهنگی، محیطی، رسانه و گروه همسالان). نتایج نشان میدهد که این پدیده چندعاملی بوده و میتواند پیامدهای منفی متعددی از جمله افت تحصیلی، مشکلات روحی و روانی، آسیبهای اجتماعی و مشکلات در زندگی زناشویی آینده را به همراه داشته باشد. درک این عوامل میتواند به سیاستگذاران و برنامهریزان اجتماعی در تدوین راهکارهای مناسب برای مواجهه با این پدیده کمک کند.