شبیه‌سازی مراحل فنولوژیکی گندم آبی رقم مهرگان تحت تنش ‌خشکی در شرایط تغییر اقلیم

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 گروه زراعت، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

4 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22034/saps.2022.50523.2834
چکیده

اهداف: ارزیابی رخداد تغییر اقلیم، توزیع نامناسب و توقف بارندگی‌ها در مراحل انتهایی دوره‌ی رشد گندم در ورامین ضروری است.مواد و روش‌ها: از خروجی مدل گردش عمومی جو HadGEM تحت سناریوهای اقلیمی RCP4.5 و RCP8.5، برای شبیه-سازی اقلیم آینده با بهره‌گیری از مدل تولید داده AgMIP با داده‌های دوره پایه (1980-2009)، در دوره‌های 2025، 2055 و 2085 استفاده شد. شبیه‌سازی مراحل فنولوژیکی گندم با مدل SSMو برای واسنجی و اعتباردهی مدل، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با تیمارهای؛ ] بدون تنش (NS1)، تنش در آبستنی(DS2)، گلدهی (DS3)، شیری شدن (DS4)، و خمیری شدن (DS5)[، با 3 تکرار، در دوره‌ی رشد 2020-2019 در ورامین انجام شد. یافته‌ها: مدل SSM به‌خوبی مراحل فنولوژیکی را شبیه‌سازی کرد. ، در دوره 2085 تحت سناریوی RCP8.5 بیشترین افزایش دمای بیشینه و کمینه به‌ترتیب با 9/6 و 6/5 سانتی‌گراد نسبت به دوره پایه مشاهده شد. مقدار بارش در دوره‌های 2025 و 2055 تحت سناریو RCP8.5 دچار کاهش، اما در سناریو RCP4.5 روندی افزایشی داشت. کم‌ترین اختلاف روز تا گلدهی، شروع و پایان پر شدن دانه و روز تا رسیدگی مربوط به دوره 2025 تحت سناریو RCP4.5 به‌ترتیب با 3، 9، 12 و 11 روز بود و بیشترین اختلاف آنها در دوره 2085 تحت سناریو RCP8.5 به‌ترتیب با 90، 77، 47و 43 روز، نسبت به دروه پایه مشاهده شد. نتیجه‌گیری: افزایش دما و گاهاً کاهش بارش، اثرات سودمند افزایش غلظت دی‌اکسید کربن را خنثی کرده و در نهایت این عوامل در ترکیب با یکدیگر باعث کوتاه‌تر شدن طول دوره مراحل فنولوژیکی مورد بررسی شده‌‌اند.