تحریم و تجارت : مورد ایران در قیاس با اقتصادهای همسان منتخب D8 و SCO
نویسندگان
1 دانشیار موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران، ایران
2 استاد دانشگاه عالمه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استاد دانشگاه عالمه طباطبایی، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری دانشگاه عالمه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22126/ipes.2025.10045.1637چکیده
نوشتار پیش رو، اثرات تحریمهای هوشمند بر تجارت ایران در قیاس با کشورهای منتخب عضو گروه 8 و سازمان همکاری شانگهای را در بازه زمانی 2000 تا 2023 مطالعه میکند. پژوهش حاضر میکوشد جنبههایی از آثار تحریم بر اقتصاد کلان بینالملل ایران را با محوریت تجارت تحلیل و تبیین نماید. روش پژوهش، مطالعات تطبیقی گذشتهنگر است و نتایج مطالعه گویای آن است که تحریمها دارای ابعاد زیانبار گستردهای بر اقتصاد کلان بینالملل ایران در مقایسه با منتخبی از کشورهای در حال توسعه و صنعتی نوظهور همسان با اقتصاد ایران است بهطوری که: 1. شاخصهای کلیدی اقتصاد کلان بینالملل ازجمله اندازه اقتصاد، درآمد سرانه، تجارت بینالملل و جریان سرمایهگذاری خارجی ایران را در مقایسه با منتخبی از کشورهای همسان با اقتصاد ایران در بلندمدت کاملاً متأثر کرده است. 2. تحریمها موجب جابهجایی شرکای تجاری از کشورهای با سطح درآمد بالا بهویژه از جهان توسعهیافته با محوریت اتحادیه اروپا به کشورهای همجوار و آسیا با محوریت چین شده بهطوری که آسیبپذیری تجارت ایران از این جنبه پررنگتر شده است بهگونهای که کشور با انحصار محدودیت شرکای تجاری در هر دو گروه محصولات کشاورزی و صنعتی و تمرکز بالای شرکا شدیداً آسیبپذیر است. 3. تحریمها به رقابتپذیری ایران و مؤلفههای دوازدهگانه آن با محوریت مؤلفه ثبات اقتصاد کلان در طی دوره شدیداً آسیب رسانده است. 4. رفاه سرانه ایران در مقایسه با کشورهای منتخب در بلندمدت دچار افت معنیدار و قابل توجهی شده است بهطوری که هماکنون درآمد ملی سرانه ایران با کشورهای منتخب همسان با اقتصاد ایران جا مانده است.