ارزیابی تحمل به خشکی درلاین‌های منتخب سویا

نویسندگان

1 استاد، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
10.22034/saps.2022.49272.2781
چکیده

دراین تحقیق به بررسی تحمل به خشکی لاینهای پیشرفته سویا پرداخته شده است.در این تحقیق14لاین برتر سویا که درآزمایشات مقدماتی ارزیابی عملکرد سویا درمناطق مختلف برتر بوده اند بهمراه دورقم صبا وکوثردردو آزمایش جداگانه درقالب طرح بلوکهای کامل تصادفی درسه تکرار دردو سال زراعی 95-1394درکرج ارزیابی شدند.هردوآزمایش تازمان استقرار گیاهچه وظهورمرحله V4-V5که مصادف باتوسعه کامل چهارمین تاپنجمین برگ اصلی بود،مشابه یکدیگر آبیاری شدندوپس ازآن آزمایش اول بهصورت هفتگی ودوم بهصورت یک هفته درمیان( بهترتیب 50-55و100-120میلیمتر تبخیر ازتشتک تبخیر کلاسA)آبیاری شدند.برای ارزیابی پاسخ به تنش ازشاخصهای مختلف تحمل و حساسیت استفاده شد.بااستفاده ازتجزیه به مولفه‌های اصلی شاخصها گروه‌بندی شدندو بااستفاده از بای پلات،ژنوتیپها گروه‌بندی شدند.همچنین بااستفاده ازشاخص تلفیقیSIIG نیز گروه‌بندی انجام شدوگروه‌بندی ژنوتیپها در مقایسه با شاخص فرناندز بررسی شد.نتایج مقایسه میانگین نشان دادکه سه لاینColumbusxKrasnodar 778(L.45)،(L.44) CrafordxLan وWilliamsxKatool(L.3) درصفات تعداد غلاف درگیاه،تعداد دانه درغلاف و وزن هزاردانه و عملکرددانه بیشترین مقدار را داشته و از هردو رقم شاهد حساس ومتحمل برتر بوده‌اند.نمودار بای‌پلات نشان دادکه لاینها WilliamsxKatool( L.3)،NemahaxSavoy(L.3)و ColumbusxKrasnodar 778(L.45)وارقام صبا وکوثر درمجاورت بردارهای مربوط به شاخصهای مهم مقاومت به خشکی قرار گرفتند.لاین WilliamsxKatool( L.3)وCrafordxLan(L.44)به بردار مربوط به عملکرد در شرایط تنش تمایل داشتندو این بیانگر این است که مقادیر بالا برای شاخص تحمل خشکی دراین لاینها بیشتر به علت عملکرد بالای آن دشرایط بدون تنش بوده است.براساس شاخصSIIG، لاینWilliamsxKatool(L.3)متحملترین لاین به تنش خشکی بود.نتایج نشان دادکه در هرچهار روش جمع رتبه‌بندی،تجزیه به مولفه های اصلی وشاخصSIIG،نمودارفرناندز،لاینهایWilliamsxKatool(L.3) CrafordxLan(L.44)و ColumbusxKrasnodar 778 (L.45) متحملترین ولاینهایWilliamsxKatool(L.8)،RVBxKatool(L.13)حساسترین لاینها به تنش خشکی بودند.بنابراین استفادهاز رتبه‌بندی به جهت پیچیدگی کمتر میتواند درانتخاب ژنوتیپهای متحمل موثر باشد.