پایش سلامت اکولوژیکی نظام‌های تولید انگور یاقوتی منطقه سیستان با استفاده از تکنیک تحلیل امرژی

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

2 گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

3 دانشجوی دکتری اگرواکولوژی، بخش اگرواکولوژی، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

4 گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

doi
10.22034/saps.2022.50707.2846
چکیده

اهداف: نظام‌های تولید انگور یاقوتی اهمیت زیادی در اقتصاد و اشتغال سیستان دارند. هدف از تحقیق حاضر ارزیابی سلامت و پایش اثرات ناشی از مصرف نهاده‌ها در تولید انگور یاقوتی با هدف شناسایی نهاده‌هایی با بیشترین آسیب محیطی، هم‌چنین کمی‌سازی پایداری و ارائه راه‌کارهایی برای بهبود کارایی مصرف نهاده‌ها در تولید انگور در منطقه سیستان با استفاده از تکنیک تحلیل امرژی است. مواد و روش‌ها: این مطالعه با استفاده از اطلاعات جمعآوری شده از سطح 180 نظام خرده مالکی تولید انگور در سطح پنج شهرستان منطقه سیستان شامل زابل، زهک، هامون، هیرمند و نیمروز، ایران در سال 1398 انجام شد. برای انجام این مطالعه نهاده‌های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر دریافتی از منابع محیطی و نهاده‌های اقتصادی لحاظ شد.یافته‌ها: مجموع امرژی پشتیبانی کننده از نظام‌های تولید انگور 1016×92/1 ام‌ژول خورشیدی در هکتار در سال تخمین زده شد که نهاده‌های رایگان محیطی 31/64 درصد از این مقدار را به خود اختصاص دادند. ضریب تبدیل و امرژی ویژه برای تولید انگور 105×49/2 ام‌ژول خورشیدی در ژول و 109×75/4 ام‌ژول خورشیدی در گرم بود. فشار محیطی ناشی از تولید انگور (ELR) 311/5 و مقدار شاخص‌های پایداری (ESI & ESI*) 528/0 و 637/0 محاسبه شد که نشان‌دهنده پایداری پایین تولید انگور در سیستان است.نتیجه‌گیری: سهم بالای نهاده‌های رایگان نشان می‌دهد که غالب باغ‌های انگور مطالعه، نظام‌هایی غیر صنعتی هستند که به شیوه نیمه‌سنتی و کم نهاده مدیریت می‌شوند. با توجه به نقش برجسته فرسایش و تلفات ماده آلی خاک، مدیریت منابع آب و تغییر شیوه‌های آبیاری در بهبود پایداری نظام‌های مورد مطالعه الزامی است.