فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به منظور بررسی اثر رقابت بین‌گونه‌ای بر میزان فعالیت تثبیت بیولوژیکی سویا و نقش گیاه ارزن در بهبود شاخص کارایی نیتروژن در کشت مخلوط سویا و ارزن انجام شد. آزمایش به‌صورت طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در دو سال 1397 و 1398 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل نسبت‌های کاشت 0:100، 25:75، 50:50، 75:25 و 100:0 (به ترتیب ارزن-سویا) به روش جایگزینی بودند.نسبت‌های مختلف کاشت اثر معنی‌داری بر درصد نیتروژن حاصل از تثبیت بیولوژیکی گیاه سویا، فعالیت ریشه گیاه ارزن، شاخص کارایی عنصر غذایی نیتروژن و عملکرد نیتروژن داشتند. در طی مراحل مختلف رشد نسبت‌های مختلف کشت مخلوط در مقایسه با تیمار کشت خالص دارای قابلیت تثبیت بیولوژیکی نیتروژن بیشتری بودند. شاخص جذب نیتروژن گیاه ارزن با افزایش سهم کاشت آن در نسبت‌های مختلف کشت مخلوط بهبود یافت و افزایش شاخص رقابتی گیاه سویا در نسبت‌های کاشت 75:25 و 50:50 (ارزن-سویا) باعث کاهش کارایی جذب این عنصر در گیاه ارزن شد. همچنین نسبت کاشت 75:25 (ارزن-سویا) در مرحله 90 روز پس از کاشت دارای کمترین میزان فعالیت ریشه بود. با کاهش تعداد ردیف کاشت گیاه ارزن در الگوی کشت مخلوط سهم مشارکت آن از کل نیتروژن دانه بر خلاف گیاه سویا، به شدت کاهش یافت. در بین نسبت‌های مختلف کشت مخلوط، نسبت کاشت 25:75 (ارزن-سویا) با میانگین 23/1 دارای نسبت برابری زمین بالاتر از یک بودند.