تبیین «مدل عملکردی انفاق» در «کاهش حزن و خوف» بر اساس منابع اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار روان شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد روان شناسی موسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت قم

doi
10.22054/qccpc.2022.62604.2756
چکیده

هدف پژوهش حاضر، تبیین «مدل عملکردی انفاق» در کاهش‌ «خوف» و «حزن» بر اساس منابع اسلامی می‌باشد. این پژوهش، به این سوال پاسخ داده است که، «انفاق بر اساس چه مدل عملکردی، خوف و حزن را در انسان کاهش می‌دهد؟» برای پاسخ به این سوال بر اساس نظریه «حوزه‌های معنایی» مفهوم «انفاق» بر اساس آیات و روایات واکاوی شد؛ بدین منظور، آیات و روایات مربوط به انفاق، صدقه، بخل، شحّ و سخاوت مورد بررسی قرار گرفت؛ برای فهم روانشناختی مولفه‌ها، از «طبقه تحلیل» استفاده شد؛ مولفه‌های به‌دست آمده، در طبقاتِ «جهت‌گیری‌ها»، «رفتارها»، «تجربه‌ها» و «کارکردها» تنظیم شدند. یافته‌ها نشان داد که: 1. عدم حزن و خوف تجربه‌ای است درونی و تطابق کامل با عینیت‌های بیرونی ندارد؛ 2. یافته های مربوط به انفاق در «طبقات تحلیل» جای گرفتند؛ 3. این طبقات عبارت بودند از: «جهت‌گیری‌ها»، «رفتارها»، «تجربه‌ها» و «کارکردها»؛ 4. اگر انفاق با رویکرد قرآنی صورت پذیرفته و در طبقات چهارگانه، انطباق با قرآن داشته باشد، «کارکردهای روانشناختی» و «آثار تکوینی» مشخصی را به دنبال خواهد داشت؛ 5. یکی از «کارکردهای روانشناختی» اش عبارت است از «کاهش حزن» و «کاهش خوف» در شخصِ انفاق کننده.