مطالعه مولفه های مهارت تفکر خلاق و تفکر انتقادی در دوره ابتدایی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه آزاداسلامی واحد آزادشهر

2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر

3 استادیار گروه علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه آزاداسلامی واحد آزادشهر

4 دانشیار گروه علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه آزاداسلامی واحد آزادشهر

doi
10.22054/qccpc.2021.62559.2754
چکیده

هدف پژوهش حاضر استخراج مؤلفه‌های مهارت­های تفکر خلاق و انتقادی در دوره ابتدایی نظام آموزشی ایران بود. جهت انجام این پژوهش از رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شده است. نمونه آماری 12 نفر از صاحب­نظران علوم تربیتی و روان­شناسی بودند که با استفاده از نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند. روش گردآوری داده، مصاحبه نیمه­ساختاریافته بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده­های کیفی از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی استفاده شد. یافته­های پژوهش شامل 8 مقوله اصلی، 19 زیر مقوله و 88 مفهوم برای 4 مؤلفه اهداف، محتوا، روش‌های یاددهی– یادگیری و روش‌های ارزشیابی بود. ابتدا در بخش اهداف آموزش مهارت تفکر خلاق و انتقادی بر اساس نظر صاحب­نظران، دو مقوله اصلی مهارت‌های درون­فردی و برون­فردی استخراج شد. در گام بعدی برای محتوای آموزشی، مقوله­های اصلی استخراج شده عبارت بود از: برنامه­ریزی و حل مسئله و آموزش مهارت­های ارتباطی و انتقادی. عنصر بعدی روش‌های یاددهی- یادگیری بود که مقوله­های اصلی، روش‌های یاددهی- یادگیری خلاق و روش‌های یاددهی- یادگیری انتقادی بودند. در بخش نهایی بررسی مؤلفه‌ها به شیوه­های ارزشیابی پرداخته شد که طبق نظر کارشناسان و صاحب‌نظران دو مقوله اصلی شیوه­ی ارزشیابی عملکردی و ارزشیابی تلفیقی استخراج گردید.