تحلیل انتقادی مدل‌های تحول سازمانی: مرور نظام‌مند ادبیات

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مدیریت دولتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/jmsd.2025.85923.4636
چکیده

تحول سازمانی همواره از موضوعات کلیدی علم مدیریت به شمار می‌رود و در طول دهه‌های گذشته مدل‌های متعددی برای تسهیل این فرایند توسعه یافته است. با وجود این تلاش‌ها، پرسش اساسی درباره میزان اثربخشی و تناسب این مدل‌ها با محیط‌های پویا و پیچیده همچنان مطرح است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام‌مند و بر پایه جستجوی ساختارمند در پایگاه‌های علمی معتبر، مجموعه‌ای از مدل‌های تحول سازمانی را شناسایی و تحلیل انتقادی کرده است. مرور انجام‌شده نشان داد که بسیاری از مدل‌های موجود اگرچه نقاط قوتی همچون شفافیت مفهومی و سهولت کاربرد دارند، اما در ابعادی چون انعطاف‌پذیری، جامعیت و انطباق با شرایط متغیر محیطی دچار کاستی هستند. نتایج کلی حاکی از آن است که هیچ مدل منفردی قادر به پوشش همه ابعاد تحول سازمانی نیست و بیشتر چارچوب‌ها یا بر جنبه‌های ساختاری تمرکز دارند یا بر عوامل رفتاری. بنابراین، ضرورت توسعه الگوهایی جامع، پویا و چندبعدی آشکار می‌شود؛ الگوهایی که بتوانند میان الزامات ساختاری، فرهنگی، فناورانه و انسانی پیوند برقرار کرده و پاسخگوی نیازهای تحول پایدار سازمان‌ها باشند.