ارزیابی برخی صفات کمی و کیفی گیاه دارویی زوفا تحت تاثیر کود نیتروژن و تنش گرما (مطالعه موردی: شرایط اقلیمی نیمه‌گرمسیری جیرفت)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، جیرفت، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد اگرواکولوژی، دانشگاه جیرفت

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جیرفت

4 گروه مهندسی تولیدات گیاهی، دانشکده مهندسی کشاورزی و دامپزشکی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، تهران، ایران

doi
10.22034/saps.2021.13100
چکیده

چکیده اهداف: این پژوهش به‌منظور بررسی برخی خصوصیات کمی و کیفی گیاه دارویی زوفا تحت تأثیر کود نیتروژن و تنش گرما انجام­­ گردید.   مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 97-1396 اجرا شد. فاکتور اصلی سطوح مختلف کود نیتروژن، صفر، 50، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار و فاکتور فرعی شش تاریخ کاشت مختلف به‌فاصله 30 روز از 25 مهرماه تا 25 اسفندماه در نظر گرفته شد.   یافته‌ها:افزایش کود نیتروژن در سطح 150 کیلوگرم در هکتار سبب افزایش طول سرشاخه گلدار (1/18 درصد)، وزن سرشاخه گلدار (5/39 درصد)، ارتفاع بوته (1/20 درصد)، عملکرد زیست‌توده (3/43 درصد) و عملکرد اسانس کل (2/47 درصد) در مقایسه با عدم مصرف آن شد. بیشترین عملکرد اسانس کل (36051 گرم در هکتار) در تیمار T1N3 به دست آمد که 7/89 درصد نسبت به تیمارT4N1 افزایش داشت. افزایش دمای­محیط در بازه 25 تا 40 درجه سانتی گراد طول سرشاخه، وزن سرشاخه و زیست­توده را بصورت خطی کاهش­دا،د اما کاهش عملکرد اسانس در بازه دمایی فوق به صورت یک تابع کوادراتیک (R2=0.86) برازش داده شد. تنش گرما در تاریخ‌های کشت تأخیری T3، T4، T5 و T6 میزان عملکرد اسانس را نسبت به تاریخ کشت T1 به ترتیب به میزان 5/30، 3/70، 4/66 و 3/39 درصد کاهش داد.   نتیجه‌گیری: استفاده از کود نیتروژن باعث افزایش کلیه صفات گردید. برای کاهش تأثیر تنش گرما و حصول عملکرد بهینه در منطقه نیمه گرمسیری جیرفت کاشت گیاه زوفا در در دامنه 25 مهرماه تا 25 آبان‌ماه و کاربرد 150 کیلوگرم کود نیتروژن پیشنهاد می‌گردد.      [f1]در قسمت مواد و روش توضیح داده شد. شاخص روز فیزیولوژیک به منظور بررسی تغییرات فنولوزیک گیاه تحت تتنش و در نتیجه تغییرات کمی عملکرد بررسی شد.