تجربه زیسته نمایندگان مجلس شورای اسلامی از فرایند تصویب بودجه سالانه
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، ، تهران، ایران
2 استادیارگروه مدیریت دولتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، ،واحد تهران شمال، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران
4 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/jmsd.2025.81679.4521چکیده
لایحه بودجه که انعکاس منابع عمومی و برنامههای مالی دولت است، برآیند یک عمل فنی، سیاسی و مذاکرهای میان نهادهای مختلف ذینفع در بودجه میباشد. قوهمقننه به عنوان هسته اصلی قانونگذاری، نقش عمده ای در این زمینه دارد. این پژوهش با هدف کشف پدیده غالب تجربه شده توسط نمایندگان ادوار با بکارگیری شیوه پژوهش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی با شرکت پانزده نفر از نمایندگان انجام شده است. روش نمونهگیری به صورت هدفمند بوده و تا اشباع دادهها و شناسایی ابعاد مختلف پدیده، ادامه یافته است. بهمنظور جمعآوری دادهها، از مصاحبه نیمه ساختارمند استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از روش دیکلمن، در نهایت منجر به شناسایی هشت مضمون اصلی شامل؛ عدمشفافیت، ناکارآمدی سیستم انتخاباتی نمایندگی، صلاحیت ناکافی نمایندگان در بررسی بودجه، قطع امید نمایندگان از تامین منافع ملی، جزئینگری نمایندگان، ماراتن نابرابر سهمخواهی از بودجه عمومی، دخل و تصرف بیرویه در ارقام بودجه و نبود شاخص در تخصیصبودجه، شد. بدین ترتیب با بررسی مداوم و مقایسهای متن مصاحبهها، کدهای اولیه، مضامین فرعی و اصلی، «تعارض منافع» بهعنوان درون مایه اصلی تجربیات شرکتکنندگانشناسایی شد. «تعارضمنافع» در قوه مقننه بعنوان نماد کثرتگرایی امری اجتناب ناپذیربوده است و پیامدهای مثبتی همچون پویایی در قانونگذاری را بدنبال دارد، با این وجود تبعاتی همچون قربانیشدن منافع ملی، منحرف شدن نمایندگان به سمت تامین منافع محلی، توزیع و تخصیص نابرابر و نامتوازن بودجه نیز را بدنیال داشته و زمینهساز تداوم چرخه عدم شفافیت و دخل و تصرف غیرقانونی در منابععمومی به نفع منافع فردی، نهادهای خاص وگروههایذینفوذ می باشد.
