واکاوی عوامل موثر بر نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی (مطالعه موردی گندمکاران روستاهای شهرستان مراغه)
نویسندگان
1 گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
2 گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
3 گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
doi
10.22034/saps.2021.13118چکیده
چکیده اهداف: هدف اصلی این تحقیق واکاوی عوامل موثر بر نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی بود. مواد و روشها: جامعه مورد مطالعه این تحقیق گندمکاران آبی شهرستان مراغه به تعداد 240 نفر بودند. به منظور انتخاب افراد برای مطالعه از روش نمونهگیری طبقهای با انتساب متناسب بهره گرفته شد که براساس جدول کرجسی و مورگان، نمونهای 149 نفری از کشاورزان برای تحقیق انتخاب شدند. پرسشنامه ابزار اصلی پژوهش بود که با استفاده از مرور منابع و مصاحبه با صاحبنظران طراحی و روایی محتوایی آن مورد تأیید قرار گرفت. برای بررسی پایایی آن30 پرسشنامه تکمیل و مقدار آلفایکرونباخ آن 85/0 بدست آمد که نشاندهندهی پایایی قابل قبول پرسشنامه بود. یافتهها: یافتهها نشان داد که بین نگرش کشاورزان با میزان درآمد، سطح زیرکشت، عوامل اقتصادی، ترویجی- آموزشی و سیاستگزاری- نهادی رابطه مستقیم و معنیدار وجود داشت. نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای عوامل اقتصادی، آموزشی- ترویجی توانایی تبیین 45درصد تغییرات متغیر وابسته یعنی نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی را دارا میباشند. همچنین نتایج آزمون مقایسهای t حاکی از آن بود که بین نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب برحسب چهار متغیر نوع منبع آب مورد استفاده، استفاده از حوضچههای ذخیره آب، استفاده از منابع آب زیرزمینی و مکانیزهبودن کشت تفاوت معنیداری وجود دارد. نتیجهگیری: بهطورکلی، نتایج تحقیق حاکی از آن بود که عوامل تعیینکننده نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی عوامل اقتصادی و برنامهها و فعالیتهای ترویجی بود. لذا اتخاذ مشوقهای مالی مستقیم و اجرای برنامههای حمایتی و آموزش کشاورزان از طریق برگزاری دورههای مختلف سبب میشود تا سطح توانایی، مهارت، آگاهی و دانش کشاورزان فنی کشاورزان درباره مدیریت پایدار منابع آب و اقدامات مرتبط با آن افزایش یابد و بدینترتیب کشاورزان نگرش مطلوبتری نسبت به مدیریت پایدار منابع آب پیدا کرده و و در نتیجه، از حس مسئولیتپذیری بیشتری در این خصوص برخوردار باشند.