توافق ابراهیم و تأثیر آن بر اقتصاد سیاسی منطقۀ خلیج‌فارس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشکده حقوق وعلوم سیاسی،دانشگاه علامه طباطبایی ،تهران . ایران.

2 دانشیار روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران.

doi
10.22126/ipes.2023.8734.1543
چکیده

توافق ابراهیم یکی از مهم‌ترین توافقات مهم میان کشورهای عربی و اسرائیل در نیم قرن اخیر بوده است. این توافق منجر به عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و دو کشور عربی امارات متحدۀ عربی و بحرین در خلیج‌فارس شد. شواهد نشان می‌دهد که مشارکت‌کنندگان در این توافق برای برقراری ارتباط با یکدیگر دغدغه‌های اقتصادی و تجاری متعددی داشته‌اند. امارات متحدۀ عربی و اسرائیل به‌عنوان مهم‌ترین پیشگامان این توافق در زمرۀ بازیگران قوی در زمینۀ اقتصاد سیاسی خاورمیانه محسوب می‌شوند. ضمن اینکه موقعیت ژئوپلتیک آن‌ها به‌عنوان دروازه‌های اقتصادی خاورمیانه در شرق و غرب این منطقه بر اهمیت توافق عادی‌سازی روابط میان آن‌ها افزوده است. به‌همین‌منظور، ارتباط گستردۀ آنها به واسطۀ توافق ابراهیم می‌تواند زمینۀ تحولات اقتصادی-تجاری متعددی را در خاورمیانه فراهم آورد و از این منظر، در خلیج‌فارس بستر تحولات اقتصادی عمیقی شکل خواهد گرفت. ازاین‌‌رو، در نوشتار حاضر در پی بررسی این توافق و پیامدهای احتمالی اقتصادی آن در خلیج‌فارس خواهیم بود. به‌همین‌منظور، در پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش هستیم که توافق ابراهیم چگونه بر اقتصاد سیاسی خلیج‌فارس تأثیر خواهد گذاشت؟ نگارندگان پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل روند مبتنی بر رویکرد تبیینی-تحلیلی و ناظر بر تحلیل روندهای اقتصادی منطقۀ خلیج‌فارس به این یافته‌ها دست پیدا کرده‌اند که «توافق ابراهیم با تمهید شرایط تحولات سیاسی و اقتصادی در خلیج‌فارس، زمینۀ تحولات اقتصادی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای متعددی از قبیل شکل‌گیری شبکۀ همکاری اقتصادی-تجاری میان شبه‌جزیرۀ عربستان و زیرمنطقۀ شرق مدیترانه، امنیت‌سازی تجاری محورجنوبی خلیج‌فارس و شکل‌گیری زنجیرۀ کریدورهای اقتصادی از شرق خلیج‌فارس تا شرق اروپا را فراهم خواهد کرد» درنتیجه، تغییر محیط اقتصاد سیاسی خلیج‌فارس مهم‌ترین پیامد توافق ابراهیم در منطقه خواهد بود.