بررسی کارایی مصرف آب، بهره‌وری انرژی، اقتصادی و عملکرد سیستم‏‏های مختلف کشت گندم- ذرت در شمال خوزستان

نویسندگان

1 مکانیزاسیون کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

2 گروه ماشین‏های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

3 گروه ماشین‏های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

4 گروه ماشین‏های کشاورزی و مکانیزاسیون، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

doi
10.22034/saps.2020.12318
چکیده

اهداف: در این مطالعه تأثیر مدیریت بقایا، روش­های آبیاری، خاک­ورزی و الگوی کاشت در سیستم‏های کشت روی برخی از جنبه‏های مهم تناوب رایج گندم-ذرت در استان خوزستان بررسی گردید.   مواد و روش ها: آزمایش به صورت استریپ بلوک اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. کرت‏های اصلی این طرح به مدیریت بقایا، کرت‌‏های فرعی به روش­های ‏‏آبیاری و در کرت‏های فرعی فرعی، خاک‏ورزی و الگوی کاشت به صورت فاکتوریل اختصاص یافت.   یافته‏ها: حفظ کامل بقایا در دو روش آبباری غرقابی و بارانی طور متوسط باعث افزایش 4/0 و 18/0 کیلوگرم دانه بر متر مکعب آب مصرفی نسبت به تیمارهای بدون بقایا بود. در سیستم‏‏های دارای کشت حفاظتی با بقایای کامل ‏کم‏خاک‏ورزی و ‏بی‏خاک‏ورزی، عملکرد تغییرات معنی­داری نسب به سیستم‏های متداول نداشت اما باعث ارتقاء کارایی مصرف آب، بهره­وری انرژِی و اقتصادی شد. بالاترین ‏‏نسبت سود به هزینه در سیستم وجود کامل بقایا- ‏‏آبیاری ‏‏قطره‏ای-خاک‏ورزی متداول-کشت روی پشته با نسبت 72/1 رخ داد. کمترین انرژی ورودی مربوط به سیستم وجود کامل بقایا- ‏‏آبیاری ‏‏قطره‏ای- ‏بی‏خاک‏ورزی-کشت روی پشته  با 76635 مگاژول برهکتار در بود در عین حال بالاترین بهره‏وری انرژی را با 210/0 کیلوگرم برمگاژول دارا بود، همچنین در این سیستم حفاطتی نسبت سود به هزینه 62/1 به­دست آمد.   نتیجه گیری: حرکت به سمت اتخاذ روش‏های کشاورزی حفاطتی از جمله حفظ بقایا، کاهش خاک‏ورزی، کشت روی پشته‏های دائم و استفاده از روش­های ‏‏آبیاری با راندمان بالا، تولید پایدار را به دنبال دارد. با توجه نتایج این پژوهش ضمن تایید کارآمدی، به کارگیری سیستم‏های کشت حفاظتی توصیه ‏می‏گردد.