تحلیل نقش کنشگران کلیدی در تحقق الگوی مسکن سالم: مطالعه موردی منطقه سه سنندج

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، ایران

doi
10.22059/jhgr.2025.381033.1008727
چکیده

در مواجهه با بحران‌های بهداشتی اخیر، به‌ویژه پاندمی کووید-19، اهمیت طراحی مسکن سالم و مقاوم که قادر به مقابله با شرایط اضطراری بهداشتی باشد، بیش‌ازپیش نمایان شده است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش و تأثیرگذاری کنشگران کلیدی در فرآیند تحقق الگوی مسکن سالم در منطقه سه شهر سنندج انجام‌شده است. روش‌شناسی تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) طراحی‌شده است. داده‌ها ابتدا از طریق تحلیل منابع اسنادی و سپس با به‌کارگیری تکنیک دلفی و گردآوری نظرات 13 کارشناس محلی به دست آمدند. پس از شناسایی 18 کنشگر کلیدی و تقسیم آن‌ها به پنج گروه اصلی، ماتریس تحلیل اثرات متقابل برای ارزیابی ارتباطات و تأثیرات بین کنشگران تدوین شد. این ماتریس سپس با استفاده از نرم‌افزار Ucinet تحلیل شد تا ساختار و دینامیک شبکه کنشگران به‌دقت بررسی شود. نتایج تحقیق نشان داد که سه گروه کنشگر اصلی شامل «سازندگان»، «شورای اسلامی شهر سنندج» و «مصرف‌کنندگان» با توجه به نقش محوری و تأثیرگذاری بالای خود، نقش‌های اساسی در تحقق الگوی مسکن سالم ایفا می‌کنند. در مقابل، برخی نهادها نظیر «شهرداری» و «وزارت راه و شهرسازی» به‌عنوان کنشگران فرعی شناسایی شدند که با وجود داشتن نقش‌های مکمل و نظارتی، از قدرت تصمیم‌گیری محدودتری برخوردارند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که تقویت تعاملات میان کنشگران کلیدی و فرعی و همچنین بهره‌گیری از تجارب موفق بین‌المللی، می‌تواند به بهبود فرآیندهای برنامه‌ریزی و طراحی مسکن منجر شده و به ارتقای ساختار و کارایی شبکه کنشگران در مواجهه با چالش‌های بهداشتی آینده کمک کند.