اثر تنش خشکی و تلقیح قارچ‌های میکوریزا و باکتری سودوموناس بر برخی ویژگی‌های مورفو-فیزیولوژیک چای‌ترش Hibiscus sabdariffa L.

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
چکیده

چکیده اهداف: ﺧﺸﻜﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢ­ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻨﺶ­ﻫﺎی ﻣﺤﻴﻄـﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ رﺷـﺪ و ﺗﻮﻟﻴﺪات ﮔﻴﺎﻫﻲ را ﺑﻴﺶ از ﺳﺎﻳﺮ ﺗﻨﺶ­ﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴﺘﻲ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲ­دﻫﺪ. بررسی نقش همزیستی میکوریزایی و باکتری محرک رشد سودوموناس در افزایش مقاومت به خشکی گیاه دارویی چای ترش از اهداف این پژوهش می­باشد.   مواد و روش­ها: آزمایش به صورت فاکتوریل درﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺼﺎدﻓﯽ، با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1395 به اجرا در­آمد. تیمارهای مورد آزمایش شامل سطوح خشکی در چهار سطح، اعمال تنش خشکی در شروع گلدهی،50 درصد گلدهی، 100درصد گلدهی و بدون اعمال تنش، دو گونه قارچ میکوریزا (Glomus mosseae وGlomus intraradices) به ­علاوه شاهد بدون تلقیح و باکتری ریزوسفری محرک رشد سودوموناس (Pseudomonas p-169) به­علاوه شاهد بدون تلقیح در نظر گرفته شدند.   یافته­ها: نتایج نشان داد که با اعمال تنش رطوبتی خصوصیات رشدی گیاه دارویی چای ترش نظیر ارتفاع ، تعداد غوزه در بوته، هدایت روزنه­ای، وزن خشک کاسبرگ، وزن خشک بذر، وزن خشک و حجم ریشه، وزن هزاردانه و کلروفیل برگ به طور معنی­داری کاهش یافت. کاربرد قارچ­های میکوریزا و باکتری محرک رشد سودوموناس در شرایط تنش خشکی سبب افزایش محتوای نسبی آب گردید که بیشترین این مقدار (37/64 درصد) از تیمارتلقیح شده با قارچ حاصل شد که نسبت به شرایط عدم تلقیح حدود 32 درصد افزایش نشان داد. در پاسخ به تنش خشکی فرآیند­های تنظیم اسمزی در گیاه چای ترش فراهم شد و در شرایط تنش، میزان پرولین (84/7 میلی گرم بر گرم) وآنزیم آنتی­اکسیدانت پلی­فنل­اکسیداز (56/1 میکروگرم بر گرم) نسبت به شرایط آبیاری کامل به طور معنی­داری افزایش یافت.   نتیجه­گیری: کاربرد قارچ­های میکوریزا و باکتری محرک رشد سودوموناس سبب تعدیل اثرات منفی تنش خشکی گردید. کودهای زیستی از طریق افزایش رشد و افزایش معنی­دار فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانت باعث افزایش مقاومت به تنش خشکی شدند.