رویارویی تمدنی: مواجهۀ نظری و عملی امام موسی صدر با رژیم صهیونیستی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفۀ سیاسی پژوهشکدۀ علوم و اندیشۀ سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.

doi
10.22070/nic.2025.20607.1411
چکیده

دیدگاه امام موسی صدر، رهبر شیعیان لبنان، دربارۀ رژیم صهیونیستی اسرائیل مبنی‌بر اینکه «اسرائیل شر مطلق است»، از شهرت گسترده‌ای برخوردار است. ممکن است این تصور وجود داشته باشد که رویکرد صدر در مواجهه با این رژیم صرفاً سیاسی است و ناشی از ناامنی‌هایی است که این رژیم برای ساکنان جنوب لبنان، که عمدتاً شیعیان هستند، ایجاد کرده است. بااین‌حال، با تأمل در سخنان و نوشته‌های صدر می‌توان دریافت که این مخالفت دارای وجوه تمدنی آشکاری است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که ابعاد نظریِ تمدنیِ مخالفت سید موسی صدر با رژیم صهیونیستی اسرائیل چیست و ایشان با تکیه بر مبانی نظری خود چه اقدامات عملی و عینی‌ای انجام داده است. ایدۀ اصلی مقاله که از مطالعۀ آثار صدر استنباط شده است، نشان می‌دهد که او اساساً چالش رژیم اسرائیل را چالشی تمدنی می‌داند و برای تبیین نظری این چالش، با طرح بحث فلسفۀ یهودیت و تأکید بر جایگاه و اهمیت مسجدالاقصی به‌عنوان نقطۀ تلاقی ادیان و تمدن‌های الهی، به تشکیل جبهۀ مقاومت در برابر این رژیم اقدام کرده است. مقالۀ حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، این ایدۀ مستنبط از اندیشه و آرای سید موسی صدر را بررسی می‌کند و ابعادِ نظریِ بحث و اقدامات عملی او در لبنان را تحلیل می‌کند.