فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیرۀ تربیتی امام رضا (ع) واجد ظرفیت‌های ژرف معرفتی، تربیتی و تمدنی است. بررسی این سیره در افق تمدن‌سازی اسلامی، امکان تحلیل نظام‌مند ارتباط دوسویۀ تربیت انسان و شکل‌گیری فرهنگ و تمدن را فراهم می‌سازد. هدف از این پژوهش، تبیین نقش و کارکرد تمدن‌ساز سیرۀ تربیتی امام رضا (ع) در بافت تاریخی دوران امامت‌شان و تحلیل تأثیر آن بر تمدن اسلامی است. تحقیق حاضر با روش توصیفی - تحلیلی از نوع تحلیل مفهومی و تحلیل اَسنادی صورت گرفت. با استفاده از روش مذکور، گزاره‌هایی که بر رویکرد امام رضا (ع) به تربیت تمدنی دلالت دارند، از جوامع حدیثی گوناگون جمع‌آوری گردید؛ سپس به تحلیل بسترها، مبانی تربیت تمدنی و روش‌های تربیت تمدنی در سیرۀ تربیتی امام (ع) پرداخته شد. بررسی سیرۀ تربیتی امام رضا (ع) نشان داد که بسترهایی چون دوران طلایی عصر امام رضا (ع)، پذیرش ولایت‌عهدی و چالش‌های تربیتی، هجرت تمدن‌ساز امام رضا (ع) به ایران، مناظره‌های علمی و بنیان‌گذاری عقلانیت دینی موجب شد تا سیرۀ تربیتی امام (ع) از سطح آموزش و تربیت فردی به مرحلۀ تمدن‌ساز ارتقا یابد. مبانی تربیت تمدنی در پنج محور بنیادین تحلیل شد: توحیدمحوری، برابری انسانی، نقش‌آفرینی انسان در تعیین سرنوشت، کرامت‌مداری انسان، عدالت تربیتی. روش‌های تربیتی با رویکرد تمدنی در سیرۀ امام رضا (ع) در حوزه‌های تربیت شناختی، تربیت عاطفی و تربیت رفتاری واکاوی شد.