اولویتبندی معیارهای موثر در کاهش پایداری اکوسیستمهای زراعی استان آذربایجانغربی با تکنیک دلفی فازی
نویسندگان
1 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران
2 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران
3 پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی، ایران
doi
چکیده
با توجه به اهمیت امنیت غذایی برای جمعیت رو به رشد کشور و نیاز به پایداری اکوسیستمهای زراعی، هدف از تحقیق اولویتبندی شاخصهای اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی موثر در پایداری تولیدات زراعی میباشد. معیارهای اکولوژیکی با 6 زیرمعیار، اجتماعی با 7 زیرمعیار و اقتصادی با 5 زیرمعیار مورد بررسی قرار گرفتند. دادههای مورد نیاز با بهرهگیری از نظرات گروهی از اساتید، محققان و کارشناسان ارشد زراعت استان آذربایجانغربی و از طریق تکمیل پرسشنامه در سال 1397 جمعآوری شد. با استفاده از تکنیک دلفی فازی، ارزش وزنی معیارها و زیرمعیارها تعیین شد. نتایج حاکی از آن بود که زیرمعیار محدودیت منابع آبی با وزن نسبی 22/0 و زیرمعیار عدم استفاده از نتایج تحقیقات علمی محققان در بخش کشاورزی توسط کشاورزان با وزن نسبی 25/0 به ترتیب بیشترین اهمیت را در بین معیارهای اکولوژیکی و اجتماعی داشت. در بین معیارهای اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی، معیار اقتصادی دارای بیشترین تاثیر در کاهش پایداری تولیدات زراعی استان بود که در این بین زیرمعیار هزینه تولید بالا و درآمد پایین کشاورزان با وزن نسبی 27/0 بیشترین اهمیت را داشت. بنابراین مشکل تولید پایدار در این استان، کمبود آب آبیاری و به تبع آن درآمد پایین کشاورزان است و با توجه به اینکه دسترسی کشاورزان به منابع علمی و نتایج حاصل از تحقیقات محققان مشکل است، بنابراین به نظر میرسد ارائه الگوهای مناسب کشت و استفاده از سیستمهای مدرن آبیاری، آیشگذاری زمینها به منظور ذخیره آب، برگزاری کلاسهای ترویجی و آموزشی جهت بهبود کیفیت در مراحل مختلف تولید، برداشت و فرآوری محصولات برای کشاورزان میتواند راهگشا باشد.