تبیین و نقد ابتنای خوانشهای زنانه از قرآن بر «عدل به مثابه یک مبنای کلامی برای تفسیر»
نویسندگان
1 استادیار گروه مطالعات خانواده و زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مطالعات اسلامی زنان، دانشگاه ادیان، قم، ایران
doi
10.22054/rjqk.2023.72607.2785چکیده
مسألۀ عدل به مثابۀ یکی از مبنای اصلی کلامی در زمینۀ خوانش مناسبات میان دو جنس از منظر قرآن کریم در میان اندیشهورزان زن مسلمان جایگاه خاصی پیداکرده است. به گونهای که یکی از مبانی اصلی خوانشهای زنانهنگر نوین از قرآن کریم، اتکای بر عدل به مثابه یک مبنای کلامی است. دغدغه زنان نواندیش مسلمان نسبت به عدل و زدودن خوانشهای مذکرمحور از قرآن، سبب شده است ایشان، نکوهش زنانگی و درجه دومی بودن زن در تفاسیر سنتی را معلول محوریت احادیث در تفسیر قرآن کریم، اشتباهات انسانی مفسرین و در نظر نگرفتن رویکرد تدریجی قرآن برای اصلاح جامعه به سمت برابری بدانند. در مقابل برخی مجتهدین شیعی، با قبول هویت انسانی یکسان دو جنس، عدالت را در اتخاذ رویکردهای متناسب با تفاوتهای جنسیتی در قالب حقوق و تکالیف، در حیطههای فردی، خانوادگی و اجتماعی میدانند. بنابراین هر دو دیدگاه عدالت خداوند نسبت به زنان در قوانین را مطمح نظر دارند ولی زنان نواندیش قائل به عدالت مساواتی و متفکران شیعی، عدالت استحقاقی هستند. این پژوهش به روش تحلیلی-تطبیقی، عدالت در روابط بین دو جنس در قرآن ازنظر اندیشمندان شیعه و خوانشهای زنانهنگر را بررسی مینماید.