انسان شناسی نظری نابرابری ناشی از مالکیت خصوصی در اقتصاد سیاسی ژان ژاک روسو
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.
2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
doi
10.22126/ipes.2023.9408.1589چکیده
ژان ژاک روسو (1712-1778) فیلسوف و نظریهپرداز فرانسوی یکی از تأثیرگذارترین متفکران عصر روشنگری به شمار می آید. وی در یکی از برجسته ترین مقالاتش با عنوان «گفتاری درباره علل نابرابری» آشکارا اعلام می دارد که میان نابرابری و مالکیت خصوصی به عنوان گناه نخستین نابرابری، ارتباط مستقیمی وجود دارد. حال جستار پیش رو که ازلحاظ محتوا بنیادی نظری و از جهت روششناسی، انتقادی متکی بر نظریه تضاد و تعارض است؛ تلاش دارد با مفروض قراردادن ربط نظریه نابرابری روسو با انسانشناسی نظری او به این پرسش پاسخ دهد که عناصر و مؤلفههای انسانشناسی نظری روسو چیست و چگونه با ریشههای نابرابری در اقتصاد سیاسی روسو قابل تعمیم و تفسیر بهنظر میرسد؟ حاصل پژوهش حاضر نشان میدهد گرچه رویکرد روسو درزمینه مالکیت خصوصی در مقاله «اقتصاد سیاسی» و مقاله «گفتاری درباره نابرابری»، متفاوت به نظر میرسد؛ ولی ریشههای نابرابری اخلاقی/ اجتماعی انسان را باید در مؤلفههای انسانشناسی نظری او درخصوص انسان طبیعی و انسان مدنی با مفاهیمی کلیدی همچون عشق به خود، ترحم و شفقت، همچنین تمایزات بنیادین نگرش او به وضع طبیعی، انسان اولیه و انسان متمدن (در مقایسه با تعالیم کلیسای کاتولیک، نظریه وضع طبیعی هابز و وضع مدنی لاک) در تغییر قلمرو نابرابری از خدا و فرد بهسمت قانون و جامعه باید جستجو کرد.
