فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نیتروژن یکی از نهاده‌های کلیدی در کشاورزی است که بخش قابل توجهی از آن تلف شده و باعث آلودگی محیط‌زیست می‌شود. در این تحقیق با کمک مدل SUNDIAL به کمی‌سازی چرخه نیتروژن و تلفات آن در سیستم‏های مختلف تولید چغندرقند در شرق ایران پرداخته شد. به‏این منظور داده‌های مربوط به تولید چغندرقند در سه سیستم تولید سنتی، نیمه‌مکانیزه و مکانیزه در 26 منطقه از 10 ناحیه جغرافیایی در خراسان (استان‌های خراسان شمالی، رضوی و جنوبی) جمع‌آوری و اطلاعات مورد نیاز در مدل وارد شدند. نتایج نشان داد کل تلفات نیتروژن از پروفیل خاک در سیستم‏های سنتی، نیمه مکانیزه و مکانیزه تفاوت معنی‌داری با هم نداشته و به ترتیب برابر 50، 41 و 45 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار بود. از کل تلفات در هر سه سیستم تولیدی به طور میانگین 59 درصد به صورت گازی و 41 درصد به صورت آبشویی بود. بیشترین بخش تلفات گازی در سیستم تولید سنتی را دنیتریفیکاسیون با 63 درصد و در دو سیستم مکانیزه و نیمه‌مکانیزه، فرار گاز آمونیاک به ترتیب با 75 و82 درصد از کل تلفات گازی تشکیل دادند. یافته‏ی کلیدی این است که اگرچه سیستم‏های مختلف تولید چغندرقند به لحاظ میزان تلفات نیتروژن در واحد سطح مزرعه دارای تفاوت معنی‏داری نبودند اما میزان تلفات به ازای تولید یک تن محصول، دارای تفاوتی معنی‏دار بوده و میانگین تلفات در سیستم‏های سنتی به طور معنی‏داری بیش از دو سیستم دیگر بود. بنابراین، برخلاف تصورات، اثرات نامطلوب زیست‏محیطی ناشی از نیتروژن در سیستم‏های فشرده‏ی مکانیزه و نیمه مکانیزه از سیستم تولید سنتی کمتر است.