تنازع تمدنی غرب و اسلام؛ تأملی بر نقش گفتمان اسلامی در فرجام این تنازع
نویسندگان
1 استادیار، گروه تاریخ انقلاب اسلامی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
2 دکتری ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22070/nic.2024.18258.1265چکیده
بشریت در طول حیات خود، تاریخ طولانی و پر حادثهای از تعامل و نزاع را پشت سر گذاشته است. این تاریخ طولانی در کنار همهی سختیها و آسانیهایی که برای جامعه انسانی در پی داشته، زمینهساز تشکیل تمدنهای بشری نیز شده است. در این نوشتار با تمرکز بر تنازع تمدنی موجود میان غرب و اسلام، پس از بیان تاریخچهای در باب این تنازع، تلاش شده برخی از مهمترین رویدادهای اسلامی معاصر که تمدن غربی را در موضع ضعف و انفعال قرار داده است مطالعه شود. انقلاب اسلامی ایران و نیز اربعین حسینی و فرصتهای تمدنی موجود در آن، موضوعاتی هستند که از این رهگذر و با روش تحلیل تاریخی بررسی شدهاند. پژوهش حاضر مترصد پاسخگویی به این پرسش اصلی است که در نزاع تمدنی مذکور، جبهه اسلامی برای پیروزی بر جبهه باطل باید چه نقطهای را بهمنزله مرکز ثقل گفتمان خود انتخاب کند؟ فرض بر این است که آیندهی این نزاع تمدنی به شرطی با پیروزی جبهه اسلامی همراه خواهد بود که این جبهه تمام تلاش خود را در زمینهی تقویت و گسترش هرچه بیشتر مهمترین عنصر تمدنی خود که همان دین اسلام است مبذول دارد و جبهه دینداران و آزادگان را در عالم شکل دهد. آنچه در این مسیر راهگشا است کشف و شناخت ظرفیتهای موجود در دین اسلام و اعتماد بر آنها برای ساختن یک الگوی تمدن جهانی است. پیروزی انقلاب اسلامی ایران، بهمنزلهی حرکتی بهمنظور بازگشت به اوج تمدنی اسلام در روزگار افول تمدن اسلامی و غلبهی کامل تمدن غربی و نیز اربعین حسینی در سالهای اخیر، بهمنزلهی فعلیت یافتن یکی دیگر از ظرفیتهای عظیم نهفته در دل دین اسلام که درک حقیقت آن میتواند تمدن غربی را با چالش جدی مواجه کند، گواهی بر این مدعا است.