ظرفیت سنجی پیاده‌روی اربعین و تأثیر آن بر تمدن نوین اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار، تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

doi
10.22070/nic.2024.18267.1266
چکیده

هدف مقاله‌ی حاضر شناسایی مهم‏ترین مؤلفه‌ها و شاخص‏های پیاده‌روی اربعین و سنجش میزان تأثیر آن بر تمدن سازی اسلامی است. نوع مقاله، بنیادی - کاربردی و با روشِ پژوهش آمیخته (کیفی – کمی) انجام‌شده است. برای شناسایی و احصاء مؤلفه‌ها و ظرفیت‏ها در بخش کیفی، در مرحله اول پس از بررسی ادبیات تحقیق، مهم‏ترین ظرفیت‏های پیاده‌روی اربعین شناسایی شدند و با تجزیه‌وتحلیل داده‏های کیفی، عوامل و متغیرها (مؤلفه و شاخص‏ها) استخراج شدند. در گام دومِ تحقیق، پس از نظرسنجی از خبرگان نسبت به تکمیل، اصلاح و ترمیم برخی شاخص­های احصاء شده از مبانی نظری و ادبیات تحقیق پرداخته شد. در پایان (بخش کمی)، به‌منظور سنجش تأثیر هر یک از ظرفیت‏ها و تأثیر آن بر تمدن سازی اسلامی از پرسشنامه استفاده شد. جامعه آماری به‌صورت هدفمند 12 نفر انتخاب گردید که روایی پژوهش مبتنی بر محتوا و پایایی یافته‏ها با روش دلفی فازی تأیید شدند. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که چهار بُعد وحدت امت اسلامی، مردمی سازی امنیت، الفت فرهنگی – تمدنی و گفتمان انقلابی تمدن ساز با ظهور بازیگران مردمی بیشترین تأثیر را در تمدن سازی داشته و ارتباط مثبت و معناداری بین پیاده‌روی اربعین و تمدن سازی وجود دارد. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که پیاده‌روی اربعین نه‌تنها دارای ظرفیت فعال و پویا برای تمدن سازی است؛ بلکه تأثیر متقابلی بین گفتمان انقلاب اسلامی و تمدن سازی دارد. با این وصف؛ توسعه و حمایت از ظرفیت پیاده‌روی اربعین سبب توسعه گفتمان انقلابی خواهد شد و مهم‌تر اینکه بر تمدن سازی انقلابی تأثیر مستقیم و معناداری دارد. درنتیجه فرضیه تأثیر ظرفیت پیاده‌روی اربعین بر تمدن سازی تأیید می‏شود.