بررسی تطبیقی رویکردهای غربی و سلفی با بیداری اسلامی در مؤلفه‌های تمدن ساز (تأکید بر دین‌مداری و مشارکت مردمی)

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف و تربیت اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار پژوهشکده اندیشه سیاسی، انقلاب و تمدن اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

doi
10.22070/nic.2023.16921.1204
چکیده

ورود رسمی دین در عرصه‌ی سیاست، اجتماع و احیای تمدّن با پشتوانه‌ی حضور مردمی، نمودی از حکومت دینی و مردمی را در عرصه‌ی اجتماعات بشری در پی دارد که بارزترین تبلور عملی چنین فرآیندی، انقلاب اسلامی سال 1357 ایران و تأسیس نظام سیاسی بود. امام خمینی (ره) بنیانگذار انقلاب، با به رأی گذاشتن «جمهوری اسلامی»، نیاز و الزام حکومت دین‌گرای جدید را به «تأیید مردم» نشان داد و در مقوله‌ی «تعیین الگوی حکومتی» نیز آراء مردمی را ملاک قرار داد. پیرامون «حضور مردم در عرصه‌ی سیاست» جهت نظام سازی و احیای تمدّنی، گرایش‌های دیگری با عنوان دین و حکومت دینی وجود دارد و در جهان غرب پیرامون شیوه‌ی حضور مردم، الگوی خاصّ دیگری تبلیغ می‌شود. هدف این مقاله واکاویِ تفاوت‌های جریان بیداری با جریان غربی و جریان سلفی، پیرامون تأثیر دین و سبک حضور مردم در سیاست است که پیگیری آن با روش توصیفی- تحلیلی، تبیین رویکرد و سیاق خاصِّ هرکدام از جریانات مذکور را در این موضوع می‌طلبد. یافته‌های تحقیق در توجه به‌تناسب و تضاد جریان بیداری اسلامی با دیگر جریان‌ها، مشخص می‌شود که می‌تواند در تبیین صحیح نقاط ضعف تمدن غرب و جریان سلفی و نکات قوّت جریان بیداری اسلامی در اهتمام ورزی به «دین» و «مردم‌گرایی» روشنگر باشد.