ماهیت و نقش معنویت در تمدن نوین اسلامی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.

2 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری کلام امامیه، دانشکده علوم و معارف اسلامی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران

doi
10.22070/nic.2024.18493.1281
چکیده

یکی از مفاهیم کلیدی در بطن تعریف تمدن نوین اسلامی، مفهوم معنویت است. در این مقاله، مسئله اصلی ما، تحقیقِ مؤلفه‌های ذاتی و ماهوی معنویتِ موجود در تمدن نوین اسلامی و سرشار بودن تمدن نوین از معنویت و جایگاه هدایت گرانه و راهبری معنویت در این تمدن از منظر آیت‌الله خامنه‌ای است. هدف ما در این پژوهش، ارائه‌ی درکی عمیق از مفهوم معنویت اسلامی و احصاء وجوه تأثیرِ معنویت در زمینه‌سازی، تکامل و پیشرفت و تحقق تمدن نوین اسلامی در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای است. در این پژوهش، از روش توصیفی - تحلیلی استفاده‌شده است. از نظر آیت‌الله خامنه‌ای، معنویت اسلامی، ایمان به غیب، طهارت باطن انسان در پرتو غیب و تسلیم و عبودیت نسبت به غیب است. مفهوم سرشار بودن تمدن نوین اسلامی از معنویت نیز ناظر به وجود ایمان آگاهانه و حاکمیت فضایل و محوریت عبودیت الهی در سراسر تمدن نوین اسلامی است. وجوه مؤثر و هدایت‌گر معنویت اسلامی برای تمدن نوین اسلامی، وجوه شش گانة زمینه‌ساز، هویت‌ساز، معرفت بخش، استحکام و استقامت بخش، مصونیت ساز و سرعت‌دهنده‌ی تمدن نوین اسلامی است. معنویت اسلامی، از آغاز تا غایاتِ تمدن نوین اسلامی را پوشش می‌دهد، زمینه‌ی شکل‌گیری تمدن نوین را فراهم می‌کند، به آن هویت و تشخّص می‌بخشد، معرفت زیربنایی آن را تأمین می‌نماید، پایه‌ها و موجودیت آن را مستحکم می‌کند و آن را در برابر انحطاط و ارتجاع و توقف و رکود، مصون می‌سازد و به حرکت آن برای رسیدن به غایاتش، سرعت و سهولت می‌دهد.