فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمدن‌ها مبتنی بر دو پایه‌ی علم و فرهنگ شکل می‏گیرند. تمدن اسلامی نیز حاصل فرهنگ غنی اسلامی و تولید دانش سودمند در عرصه‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی است. چیستی تمدن اسلامی را باید در تفاوت عمیق سبک زندگی برگرفته از آموزه‏های اسلامی در سه ساحت اعتقادیات، اخلاقیات و قوانین دانست که در سه سطح قلبی و زبانی و عملی بروز و ظهور می‏یابند. این تفاوت در سبک زندگی اسلامی موجب می‌شود مفهوم امنیت تمدنی از جایگاه برجسته‌ای برخوردار شود به‌نحوی‌که آرمان تمدن‌سازی ایرانی اسلامی نیز بدون در نظر داشتن الزامات تأمین امنیت تمدنی میسور نخواهد بود. قاعده‏ی قرآنی «نفی سبیل» هم در بعد سلبی و هم در بعد ایجابی خود در فرایند تمدن‌سازی و امنیت تمدنی جایگاهی بی‏بدیل دارد. قاعده‌ مذکور به‌عنوان شرط لازم و نه کافی، الزامات و بینشی را با خود همراه می‌سازد که به قدرتمندی و توانمندی مؤمنین منجر می‌شود و «سنت‏های الهی» را در دنیای مادی جاری و ساری می‌کند. متن حاضر می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که «قاعده‌ی نفی سبیل چگونه می‌تواند در فرایند تمدنی به کارگیری شود؟» یافته‏های این مقاله با بهره‌گیری از برخی آموزه‌های نظریه امنیت هستی‌شناختی مؤید آن است که قاعده نفی سبیل، قاعده‌ای هویت‌ساز است که از طریق بازآفرینی هویت تمدنی به‌واسطه تولید علم «شرافت آفرین»، تولید ثروت «عزت‌آفرین» و اقتدار نظامی «غرورآفرین» سبب ایجاد و افزایش احساس امنیت هستی‌شناختی در فرایند تمدن‌سازی ایرانی و اسلامی می‌شود. روش‌ این پژوهش مبتنی بر تحلیل متعارف متن آموزه‌های تفسیری قرآن در نزد جمعی از علمای متأخر شیعه است.