رویکرد تمدّنساز رسول خدا (ص) در مواجهه با یهودیان صدر اسلام
نویسندگان
1 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ کارشناسیارشد الهیات دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22070/nic.2023.17717.1240چکیده
از طلیعۀ پیدایش تمدّن اسلامی تا به امروز، همواره دین اسلام با دیگر ادیان، از جمله یهودیت در تعامل بوده است. تعامل دو تمدّن اسلام و یهودی را میتوان از زوایای گوناگون به بحث نهاد. بررسی نخستین پیوندهای دو تمدّن اسلام و یهودیّت در کانون شکلگیری دین اسلام (یعنی مکّه و مدینه) در دهههای آغازین طلوع خورشید اسلام، از اهمّیت بسزایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل نخستین دادوستدهای دو تمدّن یادشده انجامشده است. یکی از نمودهای پیوند اسلام با یهودیّت را میتوان در پرسشهای گوناگون و پیوستۀ یهودیان از شخص رسول خدا (ص) بهعنوان رهبر تمدّن اسلامی و بنیانگذار آخرین دین الهی پی گرفت. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است که با مطالعۀ اَسنادی انجام شده است. نگاهی به فراوانی و محتوای پرسشهای یهودیان از رسول خدا (ص) و نیز واکنشِ آنها به پاسخهای آن حضرت، از یکسو نمایانگر هدف یهودیان از طرح پرسشهای آنها بوده و از سوگیریِ دغدغههای آنان پرده برمیدارد و از سوی دیگر، الگوی تمدّنساز اسلام در نحوۀ رویارویی با پرسشهای صاحبان دیگر ادیان را به دست میدهد. رفتار عملیِ رسول خدا (ص) در رویارویی با اهل کتاب که الگویِ قرآنیِ تمدّنساز در تعامل حکیمانه با اهل کتاب بهشمار میرود؛ مبتنی بر چهار رکنِ محوری است: 1. تکیه بر باورهای مشترک (کلمة سواء) 2 .جدالِ اَحسَن 3. حکمت 4. موعظۀ حسنه.