فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیانیه‌ی گام دوم انقلاب ازجمله اسنادی است که زمینه­های لازم را برای نظریه­پردازی در خصوص مسائل امروز و آیندۀ انقلاب اسلامی فراهم کرده است. مسائل متعددی با رویکرد بینش تمدنی در بطن گفتمانی بیانیه‌ی گام دوم از سوی رهبری معظم انقلاب مطرح‌شده که ازجمله‌ی آن­ها مسئله‌ی سیاست خارجی و نحوۀ مواجهه‌ی ایران با مسائل منطقه­ای و بین­المللی است. پژوهش پیش­رو در نظر دارد تا مسئله‌ی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را بر اساس نظریه‌ی آرمان­گرایی واقع‌بینانه منطبق با متن بیانیه‌ی گام دوم انقلاب تحلیل و تبیین نماید و نتایج و برون داده‌های کاربست این نظریه را نیز بررسی کند. در این راستا ابتدا مبانی نظری آرمان­گرایی و واقع‌گرایی موردبررسی قرارگرفته و سپس مدل آرمان­گرایی واقع‌بینانه ترسیم‌شده است. سپس با استفاده از روش‎ تحلیل محتوای بیانیه‌ی گام دوم و کدگذاری مسائل مربوط به سیاست خارجی، شاخص­های آرمان­گرایی و واقع­گرایی احصاء شده است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که گرچه مبانی گفتمانی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران منطبق با منطق آرمان­گرایی است اما عملکرد، نتایج و خروجی­های سیاست خارجی ایران در چارچوب نظریه‌ی واقع­گرایی قابل‌تحلیل و تفسیر است و بین آرمان‌گرایی در مقام نظر و واقع‌گرایی در مقام عمل منافاتی وجود ندارد. تحلیل بیانیه‌ی گام دوم انقلاب به‌عنوان یکی از اسناد راهبردی متأخر در خصوص سیاست خارجی، تأییدکنندۀ این ادعاست و می­توان منظومه‌ی سیاست خارجی ایران را «آرمان­گرایی واقع‌بینانه» دانست.