شناسایی شاخص‏های مقاومت اسلامی و تأثیر آن بر تمدن نوین اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه جامع امام حسین‌ علیه‌السلام، تهران، ایران.

doi
10.22070/nic.2023.16970.1205
چکیده

هدف مقاله، احصاء و شناخت شاخص‏های مقاومت و سنجش میزان تأثیر آن بر تمدن نوین اسلامی است. پژوهش از حیث نوع، بنیادی-  کاربردی و با روش آمیخته (کیفی – کمی) انجام شده است. جهت شناخت مؤلفه و شاخص‏های مقاومت اسلامی در بخش کیفی، در مرحله‌ی اول با بررسی ادبیات تحقیق، پژوهش­های انجام‌گرفته و مبتنی بر سخنان رهبران انقلاب اسلامی است. در زمینه‏ی تبیین مقاومت اسلامی، علاوه بر چارچوب مفهومی مقاومت، از نظریه‏ی موازنه‌ی قوا به‌عنوان چارچوب نظری استفاده شد. از تجزیه‌وتحلیل داده‏های کیفی، عوامل و متغیرها (مؤلفه و شاخص‏ها) استخراج شدند. در گام دومِ تحقیق، با نظرگیری از خبرگان و انجام مصاحبه ­های نیمه ساختاریافته، نسبت به تکمیل، اصلاح و ترمیم شاخص­های احصاء شده از مبانی نظری و ادبیات تحقیق پرداخته شد. در پایان (بخش کمی)، به‌منظور سنجش تأثیر هر یک از مؤلفه و شاخص‏های مقاومت و تأثیر آن بر تمدن سازی و نسبت بین شاخص‏ها، از فنون آماری ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون رگرسیون خطی ساده (دومتغیره) و آزمون رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام استفاده شد. بر اساس یافته‏های کیفی، شاخص­های مقاومت اسلامی، در چهار بعد اسلام سیاسی، انسجام اسلامی، حکمرانی اسلامی و دفاع مردم پایه شناسایی گردید. و میزان تأثیر هریک بر تمدن سازی در بخش تجزیه‌وتحلیل کمی مشخص شد. در نتیجه فرضیه‌ی تأثیر مقاومت اسلامی بر تمدن سازی تأیید و تبیین شد.