فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرهنگ سیاسی طیف وسیعی از اندیشه‌ها و رفتارهای جوامع را در برمی‌گیرد و یکی از عرصه‌هایی که فرهنگ سیاسی می‌تواند آن را تحت‌الشعاع قرار دهد، بحث مشارکت‌های سیاسی و اجتماعی مردم یک جامعه است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش فرهنگ سیاسی حاکم بر جامعه ایرانی در میزان مشارکت یا عدم مشارکت مردم در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی بوده و در پی دستیابی به پاسخ این سؤال است که مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در این زمینه کدام عوامل هستند؟ روش پژوهش در این مقاله، مبتنی بر شیوه تلفیقی کمّی و کیفی بوده است. در بخش کمّی، ضمن تنظیم پرسشنامه خبرگانی، نتایج حاصل از آن مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته است. جامعه آماری در این پژوهش مشتمل بر 50 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع بوده و مطابق فرمول کوکران و جدول مورگان، حجم نمونه پژوهش شامل 44 نفر از کارشناسان یادشده بوده است. در بخش کیفی علاوه بر بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، نتایج حاصل از گفتگوی حضوری نگارندگان مقاله با تعداد 20 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش، مبنای تجزیه‌وتحلیل نویسندگان بوده است. بازه زمانی مدنظر، سال‌های پس از خاتمه جنگ تحمیلی (1367) تاکنون (1402) می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سه شاخص اصلی «انگیزه‌های ملی»، «وابستگی به‌نظام حاکم» و «نقش‌آفرینی سیاسی» در مشارکت‌های اجتماعی مردم مؤثر هستند و می‌توانند میزان مشارکت را تعیین نمایند. همچنین در مورد عوامل فرهنگ سیاسی مؤثر بر عدم مشارکت نیز دو شاخص کلی «بی‌اعتمادی سیاسی» و «عدم روحیه جمعی» شناسایی شدند که نقش قابل‌توجهی در عدم مشارکت جامعه ایرانی ایفا می‌کنند