فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی سیر اندیشه اقتصادی در ایران موضوع مهمی است که تاکنون مورد غفلت قرار گرفته است. این بررسی از آن روی دارای اهمیت است که پرداختن به آن می‎تواند میزان درک اقتصاددانان امروز از مناسبات دنیای جدید را روشن سازد. به‌منظور برداشتن گامی در این مسیر، پژوهش پیشِ روی به بررسی اندیشه اقتصادی میرزا آقاخان پرداخته است. کتاب «تکوین و تشریع» به‎لحاظ کوشش نویسنده آن در تبیین رویکرد روش‎شناختی برای درک پدیده‎های جهان به‌طور اعم و مناسبات اقتصادی به‌طور اخص متفاوت از دیگر آثار منتشرشده در دوره مشروطه است. میرزا آقاخان در این اثر کوشیده است با استخراج برخی اصول، مناسبات اقتصادی در جامعه را توضیح دهد. در این مطالعه به‌منظور دستیابی به این هدف و نیز به‎جهت هماهنگی بیشتر با روش مورد اشاره، میرزا آقاخان در «تکوین و تشریع»، از روش میزس که بسط روش مورد استفاده اقتصاددانان قرن هجده و نوزده میلادی است، استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که باوجود کوشش میرزا آقاخان، اندیشه او نتوانسته است به‎عمق تحولاتی که در اندیشه اروپایی رخ داده است رسوخ کند. همچنین، این نکته توجیه‌کننده ناهماهنگی موجود بین دیدگاه طرح‌شده در «تکوین و تشریع» و «صد خطابه» است که توجه به آن می‎تواند در بررسی سیر اندیشه به‌طور عام و سیر اندیشه اقتصادی به‌طور خاص در عصر مشروطه راه‎گشا باشد.