اثر اقتصادی روش‌های برداشت شیرابه گیاه آنغوزه (Ferula assa foetida L.) بر بهره‌برداران روستایی در مراتع شهرستان سبزوار مطالعه موردی: مراتع کال سه‌گوش و دهنه گودال

نویسندگان

1 گروه مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 گروه مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

3 گروه مرتع‌داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 گروه مرتع‌داری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2024.354008.1008578
چکیده

آنغوزه Ferula assa foetid L یکی از گیاهان مهم مرتعی ایران است که علاوه بر نقشی که در حفاظت خاک بر عهده دارد، از آن شیرابه‌ای به دست می‌آید که ارزش دارویی و صنعتی فراوان دارد. بهره‌برداری ازاین‌گونه باید به نحوی باشد که ضمن ایجاد درآمد برای ساکنین منطقه، بقای گونه نیز به خطر نیفتد. در این پژوهش اثر اقتصادی و روش برداشت شیرابه آنغوزه در 2 منطقه (کال سه‌گوش و دهنه گودال) در سبزوار موردبررسی قرار گرفت. پژوهش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی، با 2 روش برداشت (افقی و عمودی) و 2 نوع تعداد برش (8 و 10) با ۴ تکرار و ۵ نمونه اجرا شد. نمونه‌های گیاهی به‌صورت تصادفی و در مجموع تعداد 80 پایه گیاهی در هر رویشگاه انتخاب گردید. نتایج نشان می‌دهد که بین مناطق برداشت، روش تیغ‌زنی و تعداد تیغ‌زنی اختلاف معنی‌دار وجود دارد (P-Value<0.01). همچنین روش تیغ‌زنی عمودی با 8 بار برداشت درآمد بیشتری از 10 بار تیغ‌زنی به بهره‌بردار می‌دهد. همچنین نوع روش تیغ‌زنی عمودی شیره بیشتری نسبت به روش افقی داشته است. اثرات متقابل منطقه با روش تیغ‌زنی و تعداد تیغ‌زنی اختلاف معنی‌دار ندارند. میزان درآمد روزانه هر بهره‌بردار 440 هزار تومان محاسبه گردید که با توجه به مزد کارگر تقریباً 2 برابر مزد روزانه یک کارگر معمولی در روستا می‌باشد. این درآمد با توجه به مشکلات اشتغال در مناطق روستایی و عدم وجود کار مولد برای روستائیان حائز اهمیت است.