شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر تخصیص اراضی کشاورزی در دشت ماهیدشت از دیدگاه کشاورزان و کارشناسان

نویسندگان

1 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

3 گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

4 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

5 گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22059/jhgr.2023.332818.1008400
چکیده

تخصـــیص اراضـــی، مسـئله تصـمیم­گیـری در رابطه با منـابع اسـت کـه بـه ارزیـابی مطلوبیت هر واحد زمین برای گزینـه­هـای مختلـف تخصیص اراضی می­پردازد، لذا شناسایی عوامل مؤثر در تخصیص اراضی کشاورزی حائز اهمیت است. از آنجا که دشت ماهیدشت از جمله دشت­های مهم استان کرمانشاه از لحاظ کشاورزی است، هدف از این مطالعه شناسایی و رتبه­بندی عوامل مؤثر بر تخصیص اراضی کشاورزی در دشت ماهیدشت از دیدگاه کشاورزان و کارشناسان می­باشد. این ﭘﮋوﻫﺶ از روش­شناسی توصیفی- تحلیلی بهره برده است و از ﻟﺤﺎظ ﻫﺪف، ﺗﻮﺳﻌﻪای ـ ﻛﺎرﺑﺮدی است. پارادایم کلی تحقیق ترکیبی (کیفی- کمی) از نوع طرح متوالی – اکتشافی است. ﻧﻤﻮﻧﻪ­ی مورد مطالعه در ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ، ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺳﺎزﻣﺎن جهاد کشاورزی و مرکز تحقیقات و کشاورزان ﺑﻮدﻧﺪ، ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﻮة ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ اﻧﺘﺨﺎب شدند. ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم ﻣﺼﺎﺣﺒﺔ ﻋﻤﻴﻖ ﺑﺎ بیش از 40 ﻧﻔﺮ (23 نفر کارشناس و 17 نفر از کشاورزان)، اﺷﺒﺎع داده­ها ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪ و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ­ﻫﺎ ﭘﻴﺎدهﺳﺎزی ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ­ﻫﺎی ﻣﻴـﺪاﻧﻲ در ﻣﺤﻴﻂ نرم­افزار Maxqda، عامل­های شناسایی شده در 6 دسته شامل؛ عوامل اقتصادی، انسانی، اجتماعی- فرهنگی، سیاسی، طبیعی و فنی طبقه­بندی شدند. همچنین نتایج رتبه­­بندی و وزن­دهی شاخص­ها با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی و نرم­افزار  Expert Choiceنشان داد که مهم­ترین مؤلفه­های مؤثر در تخصیص اراضی کشاورزی بر اساس وزن آنها به ترتیب عبارتند از: ابعاد اقتصادی (254/0)، ابعاد سیاسی (184/0)، ابعاد انسانی (156/0)، ابعاد طبیعی (142/0). نتایج این مطالعه می­تواند از برنامه­ریزی و سیاست­گذاری در زمینه­ی تخصیص اراضی کشاورزی پشتیبانی نماید و به عنوان یک سیستم پشتیبانی تصمیم در اختیار بهره­برداران اراضی قرار گیرد.