آسیبشناسی مطالعات خاورشناسان درباره اکولوژی و محیط زیست جهان اسلام؛ رویکردی میانرشتهای
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری غرب شناسی انتقادی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران
doi
10.22035/isih.2026.5575.5181چکیده
مطالعات بینرشتهای پیرامون اکولوژی و محیط زیست در جهان اسلام بهدلیل تنوع فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی این منطقه نیازمند رویکردی جامع و چندگانه است. این مقاله به بررسی آسیبشناسی مطالعات خاورشناسان در این زمینه میپردازد و چالشها و فرصتهای موجود را شناسایی میکند. با تکیه بر نظریههای بومشناختی، انسانشناسی، تاریخنگاری و جامعهشناسی، تلاش میشود تا به درک عمیقتری از تعاملات میان جوامع اسلامی و محیط زیست در طول تاریخ پرداخته شود. یافتههای مقاله حاضر نشان میدهد که بسیاری از مطالعات موجود به محدودیتهای جغرافیایی و فرهنگی خاصی وابستهاند و از یک چارچوب تحلیلی سنتی پیروی میکنند که نتوانسته به پیچیدگیهای واقعی مسائل زیستمحیطی در جوامع اسلامی پاسخ دهد. این مقاله همچنین به ضرورت ارائه نظم جدیدی از نگاه به اکولوژی درباره محیط زیست و تأثیرات فرهنگی و اجتماعی آن پرداخته و تأکید میکند که همکاری میانرشتهای میتواند به شناخت عمیقتری از چالشهای جدی زیستمحیطی و راهکارهای بهبود شرایط موجود منجر شود. در نهایت، تحقیق به ضرورت ایجاد رویکردهای نوآورانه و بینرشتهای برای تجزیه و تحلیل مسائل محیط زیست در جهان اسلام و ترویج توسعه پایدار در این منطقه میپردازد. این مقاله بهعنوان یک نقطه شروع برای بحثهای آینده در محیط زیست، میتواند به شناسایی و حل مشکلات زیستمحیطی کمک کند.