فرهنگ سوم در سازگاری بینفرهنگی دانشجویان بین المللی: مطالعه موردی دانشجویان آسیایی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2026.5546.5161چکیده
سازگاری بینفرهنگی فرایندی پویا برای برقراری ارتباط مؤثر در یک محیط چندفرهنگی است که مطالعه آن به دلیل تأثیر بر تمام ابعاد زندگی تحصیلی و اجتماعی دانشجویان بینالمللی دارای اهمیت است. ازآنجاییکه دانشجویان آسیایی در حال حاضر بیشترین تعداد دانشجویان بینالمللی در دانشگاههای جهان را به خود اختصاص دادهاند، مقاله حاضر باهدف واکاوی چگونگی تجارب سازگاری بینفرهنگی این گروه از دانشجویان در کشور مقصد انجامشده است. دادههای پژوهش بهطور سیستماتیک از 33 مقاله درباره تجارب دانشجویان آسیایی در دانشگاه میزبان (منتشرشده در فاصله زمانی 2024-2012) گردآوری شدند و از طریق تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. براساس یافتههای پژوهش دو مؤلفه اصلی در سازگاری بینفرهنگی به «تفاوت درک شده» توسط دانشجویان مهمان و «اشتراک درکنشده» توسط دانشگاه میزبان تعلق دارد؛ تفاوت درکشده شامل پذیرش تفاوتهای قابلانتظار در سه سطح آکادمیک، زبانی و فرهنگی توسط دانشجویان آسیایی در کشور میزبان و تلاش از طریق «مدارا» و «تساهل» برای سازگاری با آنهاست و اشتراک درکنشده شامل تجربه تبعیض، نژادپرستی، تعصب و سوگیری، انگزنی و کلیشهسازی در دانشگاه مقصداست که آشکارا تفاوت و مرز میان جامعه مهمان و جامعه میزبان را پررنگ و ساخت معنای مشترک در فضای فرهنگی جدید را دشوار میسازد. نتیجه نهایی پژوهش با تأکید بر «دوطرفه بودن فرایند سازگاری» بر نقش مؤثر جامعه مقصد در شکلگیری فضای «فرهنگ سوم» از طریق کاهش تبعیض، کلیشهسازی و نژادپرستی در دانشگاه و افزایش احترام، گشودگی، تساهل و مدارا در هر دو گروه از جامعه مهمان و میزبان تأکید دارد. براین اساس، فرایند پاسخگویی به محیط جدیدِ سوم بهمنظور ساخت معنای مشترک و ایجاد فضای بینفرهنگی مؤثر توسط هر دو گروه از ذینفعان قابل انتظار است.