کاربرد عملیات روانی در مناظرههای انتخاباتی؛ مطالعه موردیِ دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد علوم سیاسی، دانشکده، حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2026.5458.5101چکیده
مناظرههای انتخاباتی، محتوا و شیوه برگزاری آن به واسطه اثرات ماندگاری که بر جامعه دارند همواره مورد توجه و علاقه بخشهای مختلف جامعه بهویژه پژوهشگران بوده است. هدف مقاله شناسایی تاکتیکهای عملیات روانی و شیوههای بهکارگیری آن از سوی نامزدها در مبارزات انتخابات ریاست جمهوری ایران با رهیافتی میان رشتهای است. پرسش اصلی مقاله آن است که نامزدهای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران، در مناظرهها از کدام تاکتیک و شیوههای عملیات روانی در برابر رقیبان استفاده کردهاند؟ برای گردآوری و تجزیهوتحلیل دادههای مناظرات از روش تحلیل محتوای کیفی و کمی استفاده شده است. در این روش دادهها، هدفمند و بر اساس شاخصهای برگرفته از مبانی نظری گرداوری، دستهبندی و تجزیهوتحلیل شدهاند. با توجه به ماهیت میانرشتهای موضوع، روانشناسی سیاسی چارجوب نظری مقاله است. یافتهها حاکی است نامزدها، از 45 تاکتیک که برخی از آنها عملیات روانی است بهره گرفتهاند. این تاکتیکها، ذیل دو مفهوم قابل ارائهاند: اول تاکتیکهای تدافعی – تهاجمی، دوم تاکتیکهای تبیینی – اثباتی. از این میان، شناسایی و مفهوم پردازی شیوهها و تاکتیکهای جدید نظیر تاکتیک بگم بگم!، تهدید به پیگیری قضایی! و ارائه گواه یا شاهد!، از وجوه نوآورانه مقاله است. نتایج نیز حاکی است فرایند مناظرهها دو لایه محتوایی دارد. لایه اصلی؛ با هدایت شخصیتهای با تجربهتر و با مسئولیت اجرایی مهمتر؛ و لایه فرعی؛ که عموماً توسط چهرههای کم تجربهتر و بدون داشتن سابقه اجرایی چشمگیر نمایندگی میشود.