بررسی غلظت جیوه درخاک و برنج‌های پرکشت استان مازندران و برنج ‌های پر مصرف وارداتی (هندی) و ارزیابی احتمال خطر

نویسندگان

1 استاد گروه محیط‌زیست، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور ، مازندران

2 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشگاه تربیت مدرّس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور ، مازندران

3 دانشجوی مقطع دکتری رشته محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور مازندران

doi
چکیده

چکیده تحقیق حاضر در راستای سنجش میزان جیوه (Hg) در برنج­های وارداتی و داخلی، مقایسه آن­ها با یکدیگر و ارزیابی احتمال خطر صورت گرفته است. همچنین همبستگی غلظت جیوه در نمونه­های خاک (مربوط به برنج­های ایرانی) و برنج، و تأثیر تیمار پختن و شستن بر غلظت جیوه در برنج بررسی شده است. نمونه­های خاک و برنج­های پر کشت داخلی در آبان ماه سال 1388 از استان مازندران جمع آوری گردیدند. برنج­های وارداتی پر مصرف هندی طبق روش­کار اداره استاندارد هرمزگان، از لنج­ها نمونه­برداری شدند. جهت تعیین میزان جیوه در نمونه­ها از دستگاه Mercury analyzer مدل Leco AMA 254 استفاده گردید. نتایج نشان داد که میانگین غلظت جیوه در برنج­های ایرانی (µg g-1 d.w 003/0 ± 044/0) به طور معنی­داری بیش از برنج­های وارداتی (µg g-1 d.w 001/0 ± 039/0) می­باشد (05/0 P <). به منظور ارزیابی احتمال خطر، میزان EDI این عنصر در منطقه مورد مطالعه، با حد قابل تحمل (TDI) تعیین شده توسط FAO/WHO مقایسه شد که مشخص گردید آلودگی نمونه­های برنج به جیوه پایین­تر از حد مجاز جهانی است و ارتباط معنی­داری بین غلظت جیوه در خاک و برنج (ایرانی) وجود ندارد (079/0= r و 567/0= p). همچنین مشخص شد که تیمار پختن و شستن، اثر معنی­داری بر غلظت جیوه در برنج ندارد (05/0 > p). در نهایت، ارتباط مواد آلی، بافت و pH خاک با غلظت جیوه در خاک و برنج بررسی و مشخص گردید که در هیچ یک از موارد ارتباط معنی­داری وجود ندارد.