دیپلماسی علمی؛ واکاوی همکاری بینالمللی ایران با عراق در عرصه آموزش عالی
نویسندگان
1 استادیار انسانشناسی، گروه مطالعات حکمرانی، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2025.5496.5148چکیده
دیپلماسی علمی یک مفهوم میانرشتهای است، و بهطور خاص در بحث عراق، حوزههایی همچون علم و فناوری، روابط بینالملل، سیاست خارجی، حوزه نظامی و حوزه گفتمانی مهمترین آبشخورهای مفهومی سازنده آن میباشند. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که دیپلماسی علمی جمهوری اسلامی ایران با عراق چگونه صورتبندی میشود و مهمترین چالشهای همکاریهای علمی ایران و عراق چیست؟ این پژوهش چندبعدی و در پارادایم کیفی انجام شده است. روش جمعآوری دادهها و اطلاعات ترکیبی از منابع اسنادی و کتابخانهای، مصاحبههای نیمهساختاریافته و تعاملی، مشاهده همراه مشارکت، مصاحبه متخصصان، برگزاری پانل خبرگان، جلسات کارشناسی و کسب نقطهنظرات دستگاهها و نهادهای مرتبط با موضوع بوده است. در این پژوهش ابعاد 4 گانه آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و اجرایی دیپلماسی علمی ایران و عراق مورد مداقه قرار خواهد گرفت. افزایش نقشآفرینی کارگزاران برونمرزی عرصه دیپلماسی به ویژه تقویت نقش رایزن علمی و رایزن فناوری در شناسایی ظرفیتهای کشور مقصد و معرفی ظرفیتهای ایران، تدوین نقشه راه با مرکزیت نهادهای مسئول بخش علم و فناوری، تنظیم بوروکراسی تعاملات بینالمللی کنشگران دانشگاهی و صنعتی و تسهیل رویههای کنسولی برای اتباع غیر ایرانی، تدوین بانک داده ورودی و خروجی نهاد آموزش عالی بهمنظور تقویت شبکهسازی و بهرهمندی از تخصص افراد، نیازسنجی مداوم از بازار و شرایط محیطی کشور مقصد، تلاش در جهت تعریف واحد و واقعبینانه از دنیا و روابط بینالملل، افزایش سواد فرهنگی بازیگران عرصه دیپلماسی علمی و بینالمللیسازی دانشگاهها بهطور خاص، سرمایهگذاری بر افزایش کیفیت نیروی انسانی در این حوزه میتواند در پیشبرد دیپلماسی علمی ایران مؤثر باشد.
