پویایی و زیست‌مندی جمعیت‌های گوسفند وحشی (‏Ovis orientalis‏) در پناهگاه ‏حیات‌وحش ‏کم‌کی، بهاباد

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ‏یزد، یزد، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ‏یزد، یزد، ایران

3 گروه مدیریت بیابان، دانشکده منابع طبیعی، ‏دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، ‏دانشگاه یزد، یزد، ایران

5 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، ‏دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.30473/eab.2025.75574.2003
چکیده

پناهگاه حیات‌وحش کم‌کی با مساحت 64700 هکتار در استان یزد و در شهرستان بهاباد واقع شده است. پژوهش حاضر جهت بررسی پویایی و زیست‌مندی جمعیت‌های گوسفند وحشی در پناهگاه حیات‌وحش کم‌کی و پیش‌بینی تغییرات جمعیت آن، انجام شد. در این مطالعه، اطلاعات مربوط به مشاهده‌های گوسفند وحشی از سال 1393 تا 1402 با استفاده از اطلاعات سرشماری استخراج شد. سپس براساس وضعیت توپوگرافی، پیوستگی زیستگاهی، پراکنش گونه، میزان حفاظت زیستگاهی، وجود جاده به سه ناحیه (بلوک) کلوت بندری (b1)، کوه کم‌کی (b2) و کوه بی‌جهان (b3) جهت برآورد اندازه جمعیت گوسفند وحشی طبقه‌بندی شد و با نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از نرم‌افزار Vortex برای تحلیل زیستمندی و شبیه‌سازی و پیش‌بینی جمعیت گوسفند وحشی و احتمال بقا، انقراض و تغییرات جمعیت در یک بازه زمانی 100 ساله استفاده شد. یافته‌ها نشان داد در طول سال‌های 1393 تا 1402 در پناهگاه حیات‌وحش کم‌کی، جمعیت گوسفند وحشی در منطقه مورد مطالعه معادل 2536 راس بوده است. تراکم گوسفند وحشی در بلوک 1 معادل 0451/0 راس در هکتار (5/34 درصد)، در بلوک 2 معادل 0210/0 راس در هکتار (74/23 درصد)، در بلوک 3 معادل 0633/0 راس در هکتار (76/41 درصد) و در کل منطقه معادل 0392/0 راس در هکتار بود. از مجموع قوچ‌های سرشماری‌شده، 53/13 درصد نابالغ، 59/36 درصد نامشخص و 88/49 درصد بالغ بوده‌اند. در بین جمعیت بالغ نیز 28/11 درصد نر بالای پنج سال، 93/12 درصد نر زیر پنج سال و 67/25 درصد ماده بودند. نسبت جنسی تعداد نر به ماده 100:106 و در کل سال‌های مورد بررسی، تعداد ماده‌ها بیش‌تر از نرها بوده است. نرخ رشد جمعیت معادل 5333/1 به‌دست آمد، که نشان‌دهنده نرخ رشد مثبت در جمعیت است. نتایج بررسی پویایی جمعیت گوسفند وحشی در 100 سال آینده نشان داد در تمام سناریوها، احتمال بقا بیش از 80 درصد و احتمال انقراض کم‌تر از 20 درصد خواهد بود..