تحلیل عاملیت و ساختار در بستر مجازی؛ پاییدن آزارگون مجازی از منظر تئوری کنش موقعیتمند
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی وزارت علوم، تهران، تهران، ایران
2 استادیار جامعهشناسی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی وزارت علوم، تهران، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2025.5340.5054چکیده
پاییدن آزارگون مجازی که با استفاده نادرست از فناوریهای ارتباطی برای مزاحمت، تهدید یا نظارت آزاردهنده بر سایر کاربران بازنمایی میشود، یکی از اشکال نوپدید رفتارهای مخرب در شبکههای اجتماعی است. هدف اصلی این مقاله شناسایی تأثیر ارزشهای اخلاقی، خودکنترلی، بازدارندگی ادراکی و بستر اخلاقی بر وقوع پاییدن آزارگون مجازی در دوگانه عاملیت و ساختار است. روش مقاله از نوع توصیفی-همبستگی است و جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه تهران میباشند. با استفاده از نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای، 304 نفر از دانشجویان دانشکدههای دانشگاه تهران انتخاب شدند. ابزارهای این مقاله عبارتاند از: مقیاسهای پاییدن آزارگون مجازی، ارزشهای اخلاقی، خودکنترلی، بستر اخلاقی و بازدارندگی ادراکی. دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و نرمافزار SmartPLS نسخه 4 تحلیل شد. نتایج حاکی از آن بود که هر دو سازه تمایلات کجروانه (ضریب بتا: 41/0) و بستر جرمزا (ضریب بتا: 37/0) تأثیر معناداری بر مبادرت به پاییدن آزارگون مجازی دارند. بهطور مشابه، مسیر تعدیلگر تمایلات کجروانه × بستر جرمزا بر مبادرت به پاییدن آزارگون مجازی (ضریب بتا: 17/0) نیز معنادار است. یافتهها نشاندهنده اهمیت همزمان عاملیت، ارزشهای اخلاقی و خودکنترلی، ساختار، بستر اخلاقی و بازدارندگی ادراکی در بروز پاییدن آزارگون مجازی است. بر این اساس، طراحی مداخلات آموزشی و فرهنگی با هدف ارتقای ارزشهای اخلاقی و تقویت خودکنترلی در میان دانشجویان ضروری به نظر میرسد. همچنین، بازنگری در سیاستهای نظارتی و آموزشی برای ایجاد بستری سالمتر در فضای مجازی توصیه میشود.