بررسی مهارکنندگی ترکیب طبیعی ‏Phellopterin‏ بر پروتئاز ‏OTU‏ ویروس تب ‏خونریزی‌دهنده ‏کریمه-کنگو با رویکردهای محاسباتی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30473/eab.2025.74787.1996
چکیده

تب خونریزی‌دهندۀ کریمه–کنگو (CCHF) یک بیماری ویروسی زئونوز با مرگ‌ومیر بالاست که تاکنون درمان اختصاصی مؤثری برای آن معرفی نشده است. ویروس عامل بیماری، از جنس Nairovirus و خانواده Orthonairoviridae بوده و قطعه L ژنوم آن پلی‌پروتئینی را رمزگذاری می‌کند که حاوی آنزیم RNA-dependent RNA polymerase (RdRp) و دامنه پروتئازی OTU در بخش N-terminal است. دامنه OTU با فعالیت دی‌یوبی‌کوئیتینازی (DUB)، در سرکوب ایمنی میزبان نقش دارد و به‌دلیل توالی نسبتاً محافظت‌شده‌اش، هدفی مناسب برای طراحی داروهای ضدویروسی به‌شمار می‌رود. این پژوهش با هدف بررسی اثر مهاری ترکیب طبیعی Phellopterin (Phe) از گیاه Heracleum persicum بر دامنه OTU انجام شد؛ ترکیبی با ساختار فوروکومارینی مشابه مهارکننده‌های شناخته‌شده و برگزیده از میان ۵۰ لیگاند بر پایه انرژی اتصال و ویژگی‌های .ADMET ساختار بلورینOTU (PDB ID: 3PRP) پس از آماده‌سازی، با استفاده از نرم‌افزار AutoDock 4.0 مورد داکینگ قرار گرفت و کمپلکس حاصل طی شبیه‌سازی دینامیک مولکولی 150 نانوثانیه‌ای با روش‌های GROMACS بررسی شد. Phellopterin با انرژی اتصال مناسب (ΔG=-8.1 kcal/mol) به ناحیه ورودی جایگاه فعال متصل شده و تعاملات پایداری با باقی‌مانده‌هایی نظیر Ala79–Leu86 برقرار کرد، که این اتصال با تثبیت ساختار و انسداد نسبی مسیر فعال، می‌تواند موجب مهار غیررقابتی عملکرد آنزیم گردد. تحلیل‌های RMSD، RMSF، Rg، پیوندهای هیدروژنی و PCA، پایداری ساختاری کمپلکس را تأیید کردند. بررسی ADMET نیز پروفایل فارماکوکینتیکی، جذب خوراکی، نفوذپذیری سلولی و ایمنی مناسبی برای ترکیب نشان داد. بر این اساس، Phellopterin می‌تواند به‌عنوان مهارکننده بالقوه OTU ویروس CCHFV مطرح شود و زمینه‌ساز طراحی داروهای ضدویروسی طبیعی و مؤثر باشد؛ اگرچه تأیید این نتایج مستلزم مطالعات تجربی in vitro و in vivo است.