اعتراضات و واکاوی دادهبنیاد امید به آینده
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی فرهنگی، گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22035/isih.2025.5341.5055چکیده
مقاله حاضر با رویکردی بین رشتهای و با هدف واکاوی مفهوم امید به آینده انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریهپردازی دادهمحور بود که با به کارگیری تکنیک مصاحبهعمیق و نمونهگیری نظری با 13 نفر از اساتید و صاحبنظران رشتههای جامعهشناسی سیاسی، روانشناسی اجتماعی و سیاستگذاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی و تهران، مصاحبه شد. پس از اشباع نظری، متون مصاحبه از طریق نرم افزار تحلیل دادههای کیفی MAXQDA10، با کدگذاری باز، محوری و انتخابی، تحلیل شدند. نتایج کدگذاری باز و محوری منجر به شناسایی 87 مفهوم و 15 مقوله محوری شد. همچنین نتایج کدگذاری گزینشی نشان داد که مقوله هسته مفهوم «احساس بیثباتی اجتماعی و چشمانداز نامشخص» است که تحت تأثیر شرایط علّی (ناامیدی از سیاستها و نهادهای اجتماعی؛ مقایسهگرایی و عدم امیدواری به دستاوردهای نظام سیاسی؛ خشم عمومی نسبت به بیعدالتی؛ از هم گسیختگی افکار عمومی) و در کنار شرایط زمینهای (تجارب جمعی منفی از بحرانهای اقتصادی؛ سن) و مداخلهگر (تغییرات هویتی فردی، ارزشی و اجتماعی؛ هویتسازی رسانههای نوین ارتباطی) منجر به بروز پیامدهای از قبیل: بازاندیشی در معنای زندگی و بروز رفتار اعتراضی خواهد شد؛ که راهبردها و تدابیری برای پاسخ به این پیامدها در قالب (متناسبسازی انتظارات و مطالبات با توانمندیهای دولت مستقر ؛ برنامهریزی در جهت مدیریت افکار عمومی؛ بازنمایی این همانی بین کارگزار با توده؛ بازنمایی زیست مؤمنانه؛ احساس تعادل در سیاستهای داخلی و خارجی)، از منظر نخبگان علمی پیشنهاد میشود.