فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدنه و مهادنه از ابزارهای سیاسی اسلام برای برقراری رابطه با طرف مقابل است که به پشتوانه قرآن، سنت و تاریخ اسلام توسط بزرگان دین برای حفظ مصالح اسلام و مسلمانان مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در این مقاله با روش کتابخانه‌ای و با عنایت به آیات قرآن کریم، عبارات فقهای عظام شیعه و برخی وقایع تاریخی به ویژه صدر اسلام، مفهوم، جایگاه، شرایط و محدودیت‌های هدنه و مهادنه مورد بررسی قرار گرفته‌است. همچنین، نمونه‌هایی از هدنه و مهادنه یا عقود مشابه آن در عهد پیامبر (ص)، امامان (ع) و ولی فقیه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌است. این مقاله نشان می‌دهد معنای اصطلاحی هدنه و مهادنه در راستای معنای لغوی است با این تفاوت که برخی شروط و محدویت‌ها در‌ آن باید در نظر گرفته شود مانند اجازه و امر امام یا نائب امام، بازگرداندن پناهندگان، پرداخت عوض، حمایت طرفین، رعایت مصلحت، ذکر زمان، طریقه قضاوت بین مسلمانان و غیر آن‌ها، وجود فایده و عدم ضرر، وجود قوت و عدم ضعف، وفای به عهد و عدم خیانت، لزوم مکتوب بودن محتوای عقد و مسلمان شدن طرف مقابل وجود دارد. مهم‌ترین اثر مترتب بر این مقاله جمع‌آوری تمام شروط و محدودیت‌ها در یک نوشتار است.