بررسی وضعیت رطوبتی و تولید گیاهان زراعی در اقلیمهای مختلف ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه زابل
2 دانشگاه فردوسی مشهد
3 استاد دانشگاه زابل
4 گروه اکولوژی ، دانشگاه زابل
5 سازمان هواشناسی کل کشور
doi
چکیده
خشکسالی در دورههای زمانی مختلفی رخ میدهد، که طول دوره، شدت و گستردگی آن از سالی به سال دیگر متفاوت است. بنابراین مدیریت صحیح در کنترل و کاهش خسارات ناشی از خشکسالی بسیار مهم است. هدف این مقاله جمعآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات استاندارد شده درباره نقش سیستمهای پیشآگاهی با استفاده از شاخصهای خشکی فائو 56 و یونسکو در زراعت برخی گیاهان مهم زراعی ایران شامل؛ غلات (گندم، جو، ذرت و برنج)، حبوبات (لوبیا، نخود، عدس و یونجه) و گیاهان صنعتی (آفتابگردان، سویا، کلزا، چغندرقند، سیبزمینی و پنبه) در مناطق اقلیمی کشور است. در این مطالعه از دوره آماری حداقل 30 ساله (از 1961 تا 2010) استفاده گردید. میانگین بارش سالانه (میلیمتر در سال) و تبخیر و تعرق مرجع (میلیمتر در سال) در ایستگاههای با اقلیم خیلی خشک بهترتیب 56/76 و 03/3001 میلیمتر در سال بود، این مقادیر برای ایستگاههای با اقلیم خشک 41/195 و 44/2249، ایستگاههای نیمه خشک 9/343 و 62/1351، ایستگاههای نیمه مرطوب 8/583 و 4/1153 و برای ایستگاههای مرطوب 16/1272 و 91/949 میلیمتر در سال بود. بیشترین و کمترین بارندگی سالانه به ترتیب در ایستگاههای رشت (5/1337 میلیمتر در سال) و زابل (7/57 میلیمتر در سال) رخ میدهد. بیشترین و کمترین تبخیر و تعرق مرجع بهترتیب در ایستگاههای چابهار (15/3909 میلیمتر در سال) و بندر انزلی (6/890 میلیمتر در سال) رخ میدهد. بنابراین حدود 63/13 درصد از ایستگاههای مورد مطالعه شرایط مناسبی جهت تولید محصولات زراعی دارند و 37/86 درصد در وضعیت بحرانی و ناپایدار قرار دارند.